دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 34 3 2024 10 22 Efficiency of phytoprotectants and phosphorus solubilizing bacteria in modulating of water deficit effects on wheat کارآیی محافظ‌های گیاهی و باکتری‌های حل‌کننده‌ی فسفر در تعدیل اثرات کمبود آب بر گندم 193 215 18764 10.22034/saps.2024.58381.3114 FA علی نامور دانشجوی دکتری دانشگاه ارومیه هاشم هادی گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران رئوف سید شریفی گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2023 09 10 Field studies were carried out for two years at the research farm of the Faculty of ‎Agriculture‏ ‏and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili. Experiment was conducted as a split plot ‎factorial based on randomized complete block design with three replications. The main factor included drought ‎stress at three levels [irrigation at 80% of field capacity (no stress), irrigation at 65% of field capacity (moderate ‎stress) and irrigation at 50% of field capacity (severe stress)]. Sub factor was combination of external ‎phytoprotectants application at five levels [Distilled water as control, Ascorbic acid (1 mM), Tocopherol (1 mM) ‎‎, Silicon (1 mM) and Zinc NPS (1 mM) and inoculation with phosphorus-solubilizing bacteria at two levels (with ‎and without inoculation)]. ‎<br />The severe water limitation (50% field capacity) compared to non-stress conditions (irrigation at 80% ‎field capacity), led to a significant decrease in wheat yield and yield components. However, the application of ‎organic (ascorbic acid and tocopherol) and mineral (silicon and zinc NPS) phytoprotectants, as well as ‎inoculation with phosphorus-solubilizing bacteria were significant on Chl a, Chl b content and also, leaf area ‎index and increment of the effective compounds in plant tolerance under stress conditions such as carotenoieds, ‎prolin and slouble sugars. under the severe water limitation, ‎application of stress modulators increased grain yield 28, 18.2, 17.3 and 9.3% in compared to no application of ‎stress modulators at the same level of irrigation‎ آزمایش به صورت اسپیلت پلات فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در ‏سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل تنش خشکی در سه سطح [آبیاری در 80 درصد ظرفیت زراعی (بدون تنش)، آبیاری ‏در 65 درصد ظرفیت زراعی (تنش متوسط) و آبیاری در 50 درصد ظرفیت زراعی (تنش شدید)] بود. عامل فرعی به ترکیب ‏دو تیمار کاربرد منابع خارجی محافظ‌های گیاهی در پنج سطح (آب مقطر به‌عنون شاهد، آسکوربیک اسید (1 میلی‌مولار)، آلفا ‏توکوفرول (1 میلی‌مولار)، سیلیکون (1 میلی‌مولار) و نانو ذرات روی (1 میلی‌مولار) و تلقیح با باکتری‌ حل‌کننده‌ی فسفر در دو ‏سطح (با تلقیح و بدون تلقیح) اختصاص یافت.‏ محدودیت شدید آبیاری (50 درصد ظرفیت زراعی) در مقایسه با شرایط بدون تنش (آبیاری در 80 درصد ظرفیت ‏زراعی) منجر به کاهش معنی‌داری در عملکرد و اجزای عملکرد گندم گردید. با این وجود، استفاده از محافظ‌های گیاهی آلی ‏‏(آسکوربیک اسید و توکوفرول) و معدنی (سیلیکون و نانو ذرات روی) و همچنین، تلفیح با باکتری‌ حل‌کننده‌ی فسفر بر ‏محتوای کلروفیل ‏a، کلروفیل ‏b‏ و همچنین شاخص سطح برگ و ارتقای سطوح ترکیبات موثر در توان تحملی گیاه در شرایط ‏تنش همچون کاروتنوییدها، پرولین و قندهای محلول معنی‌دار بود. در شرایط تنش شدید، کاربرد تعدیل ‏کننده های تنش (اسکوربیک اسید، سیلیکون، روی و توکوفرول) به ترتیب عملکرد دانه را 28، 2/18 ، 3/17 و 3/9 درصد در ‏مقایسه با عدم کاربرد این تعدیل کننده های تنش در همین سطح از ابیاری افزایش داد. ‏ https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_18764_9b6ffce07303cdbef8d1c4518d8589c7.pdf