دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 مقالات آماده انتشار 2027 01 20 Effects of silicon and selenium foliar application on yield and some physiological traits of ‎wheat (Triticum aestivum L.) under irrigation withholdding conditions in reproductive stages تاثیر محلول‌پاشی با سلنیوم و سیلیکون بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیکی گندم‏ ‏ ‏‎(Triticum aestivum L.)‎‏ در شرایط قطع آبیاری در مراحل رشد زایشی 20457 10.22034/saps.2025.68677.3391 FA رئوف سید شریفی استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی فرزاد عادل ساربانلار گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران Journal Article 2025 08 16 experiment was carried out as factorial based on randomized complete block design with three replications in 2024. Factors experimental were included irrigation at ‎three levels (full irrigation as control, irrigation withholding at 50% of booting stage ‎‎ as severe water limitation and irrigation withholding at 50% heading as moderate water limitation) and silicon and ‎selenium foliar application (foliar application with water as control, 6 mg.L-1 selenium, 60 mg. L-1 ‎nanosilicon, both foliar application selenium and silicon). The results showed that under irrigation withholding at ‎booting stage, there were an increase about 49, 97 and 34.5% in malondialdehyde and hydrogen peroxide ‎contents and soluble sugars respectively, in comparison with full irrigation. But, under severe water limitation ‎condition, both application of selnium and silicon were able to decrease malondialdehyde (65%) and hydrogen ‎peroxide (78%) contents and increasd soluble sugars (62%) content in comparison with no application of them ‎under the same level of irrigation levels. Means comparision showed that under severe water limitation, both ‎application of selnium and silicon were able to decrease electrical conductivity (40%), whereas chlorophyll b ‎content (28%), the activities of polyphenol oxidase peroxidase enzymes (40 and 13.8%, respectively), proline ‎content (31.2%) and grain yield (44.6%) increased in comparison with no application of these elements in the ‎same level of irrigation levels. Based on the results of this study, it can be suggested that application of ‎selenium and silicon were able to increase grain yield of wheat under water limitation by improving compatible ‎osmolytes and antioxidant enzymes activity آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‎‌‎های کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1403 اجرا شد. فاکتورهای مورد‎ ‎بررسی آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل در طول دوره رشد به‌‏عنوان شاهد، قطـع آبیـاری در مرحله آبستنی ‏به‌عنوان تنش شدید آبی و قطـع آبیـاری در مرحله خوشه‌دهی به‌‌عنوان تنش ملایم آبی) و محلول‌پاشی سلنیوم و سیلیکون (محلول‌پاشی با آب به‌عنوان ‏شاهد، محلول‌پاشی شش میلی‌گرم در لیتر سلنیوم، 60 میلی‌گرم در لیتر سیلیکون، سلنیوم و سیلیکون) بود. نتایج نشان داد ‏که در شرایط قطع آبیاری در مرحله آبستنی یک افزایش به‌ترتیب 49، 97 و 5/34 درصدی در محتوای مالون دی‌آلدئید، ‏پراکسیدهیدروژن و قندهای محلول در مقایسه با آبیاری کامل، وجود داشت. ولی در شرایط محدودیت شدید آبی، کاربرد ‏توام سلنیوم و سیلیکون توانست محتوای مالون دی‌آلدئید (65 درصد) و پراکسید هیدروژن (78 درصد) را کاهش و محتوای ‏قندهای محلول را (62 درصد) در مقایسه با عدم کاربرد آنها در همین سطح از سطوح آبیاری، افزایش دهد. مقایسه میانگین‌ها ‏نشان داد که در شرایط محدودیت شدید آبی، کاربرد توام سلنیوم و سیلیکون توانست هدایت الکتریکی (40 درصد) را کاهش ‏دهد در حالی که محتوای کلروفیل ‏b‏ (28 درصد)، فعالیت آنزیم‌های پلی‌فنل اکسیداز و پراکسیداز (به‌ترتیب 40 و 8/13 ‏درصد)، محتوای پرولین (2/31 درصد) و عملکرد دانه (6/44 درصد) را در مقایسه با عدم کاربرد این عناصر در همین سطح ‏از سطوح آبیاری افزایش داد. بر اساس نتایج این بررسی می‌توان پیشنهاد نمود که کاربرد سلنیوم و سیلیکون قادرند عملکرد ‏دانه گندم تحت شرایط محدودیت آبی افزایش دهد.‏