دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 35 3 2025 10 22 Effect of on-farm Seed Priming and Foliar Application of Amino Acids on some Growth Indices and Yield of Rainfed Wheat under Supplementary Irrigation Conditions اثر پرایمینگ مزرعه‌ای بذر و محلول‌پاشی اسیدهای آمینه بر بعضی شاخص‌های رشد و عملکرد گندم دیم تحت شرایط آبیاری تکمیلی 77 96 20547 10.22034/saps.2024.59364.3142 FA نرجس حجتی فهیم گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا محمد علی ابوطالبیان گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا مهرداد چایچی بخش اصلاح بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان Journal Article 2023 11 26 <strong>Abstract</strong> <strong>Background and Objective</strong>: This research was conducted with the aim of investigating the interactions of on-farm seed priming, foliar application of two amino acids, and supplementary irrigation on improving some growth indices and yield of rainfed wheat. <strong> </strong> <strong>Materials and Methods</strong>: The experiment was conducted during the 2021-2020 cropping season at the research farm of the Agricultural Research Center of Hamedan as a three-factor factorial experiment in a randomized complete block design with three replications. The first factor was supplementary irrigation at four levels: planting, flowering, grain filling, and no supplementary irrigation. The second factor was on-farm seed priming (primed and non-primed). The third factor involved foliar application of amino acid (methionine, lysine, and pure water). <strong> </strong> <strong>Results</strong>: Supplementary irrigation during the flowering and grain filling increased the maximum leaf area index by 45% and 35%, respectively, and the maximum total dry matter by 24.3% and 10.7%, respectively. The maximum leaf area index and total dry matter were 7.7% and 6% higher, respectively, with seed priming compared to no-priming. The application of both amino acids increased the maximum leaf area index and crop growth rate by 6.9% and 12.5%, respectively, compared to pure water. The relative growth rate increased by 12.5% with supplementary irrigation during the flowering only. Irrigation during the grain filling with the application of methionine was more effective in enhancing yield compared to lysine. Foliar application of both amino acids in combination with supplementary irrigation at flowering increased grain yield by about 45% compared to the control treatment (no supplementary irrigation and no amino acids). <strong> </strong> <strong>Conclusion</strong>: Supplementary irrigation during the flowering, along with foliar application of amino acids and on-farm seed priming, can lead to the improvement of growth and yield of rainfed wheat by reducing drought stress intensity.   <strong>مقدمه و اهداف</strong>: این پژوهش با هدف بررسی برهمکنش‌های پرایمینگ مزرعهای بذر، محلول‌پاشی دو نوع اسید آمینه و آبیاری تکمیلی بر بهبود برخی شاخص‎های رشد و عمکرد دانه گندم دیم انجام گرفت. <strong> </strong> <strong>مواد و روش ها</strong>: آزمایش در سال زراعی 1400-1399 در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی همدان بصورت فاکتوریل سه عاملی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل اول آبیاری تکمیلی در چهار سطح شامل مرحله کاشت، گلدهی، پر شدن دانه و بدون آبیاری تکمیلی بود، عامل دوم پرایمینگ مزرعهای بذر در دو سطح پرایم شده و پرایم نشده بود. عامل سوم نیز محلولپاشی آمینواسید در سه سطح متیونین، لیزین و آب خالص منظور شد. <strong> </strong> <strong>یافته</strong><strong>ها</strong>: آبیاری تکمیلی در مراحل گلدهی و پر شدن دانه بیشینه شاخص سطح برگ را به‎ترتیب 45 و 35 درصد و بیشینه ماده خشک کل را به ترتیب 3/24 و 7/10 درصد افزایش داد. بیشینه‎های شاخص سطح برگ و ماده خشک کل نیز با پرایمینگ مزرعه‎ای بذر در مقایسه با عدم پرایمینگ به ترتیب 7/7 و 6 درصد بالاتر شد. کاربرد هر دو اسید آمینه در مقایسه با اسپری آب خالص بیشینه های شاخص سطح برگ و سرعت رشد محصول را به ترتیب 9/6 و 5/12 درصد افزایش داد. سرعت رشد نسبی تنها با آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی 5/12 درصد بیشتر شد. آبیاری در مرحله پر شدن دانه با کاربرد متیونین بر عملکرد دانه موثرتر از لیزین بود. محلول‌پاشی با هر دو نوع اسید آمینه در ترکیب با آبیاری تکمیلی هنگام گلدهی در مقایسه با تیمار شاهد (بدون آبیاری تکمیلی و بدون اسید آمینه) عملکرد دانه را حدود 45 درصد افزایش داد. <strong> </strong> <strong>نتیجه</strong><strong>گیری</strong>: آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی همراه با محلولپاشی اسیدهای آمینه و پرایمینگ مزرعهای میتواند با کاهش شدت تنش خشکی باعث بهبود شاخص‎های رشد و عملکرد گندم دیم شود.   https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20547_053c667d4de82bcfa429ea1675c525c8.pdf