دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 35 3 2025 10 22 Interaction of humic acid and biological phosphorus on the yield of pinto bean (Phaseolus vulgaris L.) in deficit irrigation conditions برهکمنش اسیدهیومیک و فسفر بیولوژیک بر عملکرد لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris L.) در شرایط کم‌آبیاری 43 61 20581 10.22034/saps.2024.60328.3173 FA ندا حسین زاده گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران علیرضا پیرزاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 2024 01 29 <strong>Background and Objectsive:</strong> Nowadays, due to environmental considerations and water deficit, the use of humic acid along with phosphate-solubilizing bacteria (through various mechanisms including the production of siderophores and increased phosphorus uptake by plants) leads to a significant improvement in the physical, chemical, and biological properties of the soil, and increases the yield of crops. This research was done, in order to investigate the effect of drought stress and some fertilizer sources, including biofertilizer and humic acid, on some morphological and physiological characteristics of pinto beans under drought stress conditions.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials and Methods: A</strong> factorial experiment was carried out based on randomized complete block design with two factors and three replications in the Aghblag region (38º 21' 31" N latitude, 47º 39' 53" E longitude). The first factor was irrigation in two levels of full irrigation (100% of field capacity; FC) and deficit irrigation (70% FC), and the second factor was different sources of fertilizers in 6 levels (chemical P(150 kg/ha), biological P (100 g/ha Phosphate Barvar2), 50% chemical P+biological P, chemical P+humic acid (10 l/ ha), biological P+humic acid, 50% chemical P+biological P+humic acid).<br /><strong> </strong><br /><strong>Results: </strong>According to the results, the seficit irrigation led to a decrease in plant height, stem diameter, number of leaves and leaf weight, while the fertilizer treatment, especially 50% chemical P+biological P+humic acid caused to increase in plant height, number of leaves, number of seeds and 100-seed weight. Seed protein increased in the treatments with chemical and biological fertilizers at the same time (by 19% with humic acid and 12% without humic acid) compared to the control. In general, with the combination of bio-fertilizer and humic acid, and using half of the chemical fertilizer, the highest seed yield (19.54 g/plant) was obtained in deficit irrigation.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion: </strong>Therefore, to maintain the quality and yield of pinto bean at 70% FC, the half of chemical P+biological P+humic acid is recommended.<br /> <br /><strong> </strong> <strong>مقدمه و اهداف: </strong>امروزه با توجه به ملاحظات زیست محیطی و کمبود آب، استفاده از  هیومیک­اسید همراه با باکتری‌های حل کنندة فسفات (از طریق سازوکارهای مختلفی از جمله تولید سیدروفورها و افزایش جذب فسفر توسط گیاه) منجر به بهبود قابل ملاحظه‌ای در خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک، و افزایش عملکرد گیاهان زراعی می­شود. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی اثر کم­آبیاری و منابع کودی ازجمله کودهای­زیستی و هیومیک­اسید بر ویژگی‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی لوبیا چیتی (<em>Phaseolus</em> <em>vulgaris</em> L.) توده بومی مشکین شهر انجام شد.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روش­ها:</strong> آزمایش فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی و سه تکرار در مشکین­شهر با عرض جغرافیایی 38 درجه و 21 دقیقه و 31 ثانیه عرض شمالی و طول جغرافیایی47 درجه و 39 دقیقه و 53 ثانیه طول شرقی و بهار سال 1399 اجرا شد. فاکتور اول در دو سطح آبیاری کامل (100درصد ظرفیت زراعی با آب مصرفی 5500 مترمکعب درهکتار) و کم­آبیاری (70 درصد ظرفیت زراعی با آب مصرفی 3500 مترمکعب درهکتار)، و فاکتور دوم منابع کودی در 6 سطح (کود شیمیایی فسفاته به عنوان شاهد، کود زیستی فسفات بارور2، نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2 (100گرم درهکتار)، کود شیمیایی فسفاته (150کیلوگرم درهکتار)+هیومیک­اسید، کود زیستی فسفات بارور2+هیومیک­اسید (10لیتر درهکتار) و نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2+هیومیک­اسید) بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافته­ها:</strong> با توجه به نتایج، اعمال کم­آبیاری منجر به کاهش ارتفاع گیاه، قطر ساقه، تعداد برگ و وزن برگ شد، در حالی که تیمار کودی به ویژه نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2+هیومیک­اسید منجر به افزایش ارتفاع گیاه، تعداد برگ، تعداد دانه و وزن صد دانه شد. پروتئین دانه در تیمارهای واجد کود شیمیایی و بیولوژیک همزمان با کاربرد هیومیک­اسید 19 درصد و بدون هیومیک­اسید 12 درصد نسبت به شاهد افزایش داشت. به­طور کلی با ترکیب کود زیستی و هیومیک­اسید، و مصرف نصف کود شیمیایی، بیشترین عملکرد دانه (54/19 گرم دربوته) در شرایط کم­آبیاری به­دست آمد.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه­گیری:</strong> بنابراین برای حفظ کیفیت و عملکرد دانه لوبیا چیتی در شرایط آبیاری با 70 درصد آب محاسبه شده برای رسیدن به ظرفیت زراعی، تیمار نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2+هیومیک­اسید توصیه می‌شود.<br />  https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20581_d706a957093573653e945fa6b188f21e.pdf