دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 35 3 2025 10 22 Evaluation of Maize Hybrids in Terms of Agronomic Traits under Water Deficit Stress ارزیابی هیبریدهای ذرت از نظر صفات زراعی در شرایط تنش کمبود آب در مرحله گلدهی 301 315 20608 10.22034/saps.2025.66411.3354 FA الهه اروانه گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز. مجید نوروزی دانشکده کشاورزی- دانشگاه تبریز سعید اهری زاد گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز بهرام علیزاده موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، بخش تحقیقات دانه‌های روغنی Journal Article 2025 03 15 <strong>Background and Objectives:</strong> The study was conducted to evaluate different maize hybrids under water deficit stress conditions in terms of agronomic traits and grain yield and to identify hybrids tolerant to water deficit stress. <strong> </strong> <strong>Materials and Methods</strong>: The study was carried out in the research fields of the University of Tabriz's Faculty of Agriculture using a split plot experiment, based on a randomized complete block design with three replications. The main plots included two different irrigation conditions (normal and water deficit stress) and the sub-plots included 16 different maize hybrids. Stress was applied at the flowering stage. <strong> </strong> <strong>Results</strong>: Based on the results, SC703 and SC700 hybrids were recognized as superior hybrids in terms of most agronomic traits and grain yield in all conditions, and in contrast, AR66, SC702 and SC500 hybrids were recognized as water deficit stress-sensitive hybrids with low yield. Cluster analysis also separated the maize hybrids into two separate groups. The SC703 and SC700 hybrids were identified as superior hybrids in terms of the majority of agronomic traits and grain yield under all conditions. Additionally, cluster analysis divided the hybrid maize into two groups. The first group comprised hybrids SC703, SC260, K3647×K18, and SC700, which were introduced as tolerant hybrids and were superior to the average of all traits. The second group consisted of hybrids SC704, KSC705, SC706, SC702, SC670, SC647, SC604, DC370, SC500, SC400, K18, K166×, and AR66, which were less valuable in terms of most traits.  <strong> </strong> <strong>Conclusion:</strong> The imposed water deficit stress during the flowering stage significantly reduces all agronomic traits, particularly grain yield. The assessed maize hybrids differ significantly in their ability to withstand water deficit stress. While SC702 and AR66, SC500 hybrids demonstrated the lowest grain yield under average of irrigation condition, SC703 and SC700 hybrids had the highest grain yield under both normal irrigation and water deficit stress condition. Thus, it is advised to plant SC703 and SC700 hybrids in regions that are under stress from water deficit. <strong> </strong>   <strong>مقدمه و </strong><strong>اهداف:</strong> به منظور ارزیابی هیبریدهای مختلف ذرت تحت شرایط تنش کمبود آب، از نظر صفات زراعی و عملکرد دانه و شناسایی هیبریدهای متحمل به تنش کمبو انجام گردید. <strong> </strong> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> آزمایشی بصورت کرتـ‌های خرد شده بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در اراضی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. فاکتور اصلی شامل دو شرایط مختلف آبیاری (عادی و تنش کمبود آب) و فاکتور فرعی شامل 16 هیبریدهای مختلف ذرت بود و زمان  اعمال تنش در مرحله گلدهی آغاز شد. <strong> </strong> <strong>یافته ها:</strong> بر اساس نتایج حاصل، هیبریدهای SC703 و SC700 از نظر اکثر صفات زراعی و عملکرد دانه در مجموع شرایط، به عنوان هیبریدهای برتر و  درمقابل، هیبریدهای AR66،SC702  و SC500به عنوان هیبریدهای حساس به تنش کم آبی و دارای عملکرد پایین شناخته شدند. تجزیه خوشه‌ای نیز هیبرید­های ذرت را به  دو گروه مجزا تفکیک کرد. گروه اول هیبریدهای SC703, SC260, K3647×K18  و SC700  که از نظر همه صفات نسبت به میانگین کل صفات برتری داشتند و به عنوان هیبریدهای متحمل معرفی شدند و گروه دوم شامل هیبریدهای SC704, KSC705, SC706, SC702, SC670, SC647, SC604, , DC370, SC500, SC400 K18, K166× و AR66 بود که از نظر اکثر صفات ارزش کمتری داشتند. <strong> </strong> <strong>نتیجه گیری:</strong> تنش کمبود آب اعمال شده در مرحله گلدهی باعث کاهش معنی دار همه صفات زراعی و بخصوص عملکرد دانه گردید. تنوع قابل ملاحظه ای بین هیبریدهای ذرت مورد ارزیابی از نظر میزان تحمل به تنش وجود داشت. در این میان هیبرید SC703 و SC700 بیشترین میزان عملکرد دانه را در مجموع شرایط تنش کم آبی و آبیاری عادی داشت در حالیکه هیبریدهای SC702  و  AR66, SC500کمترین عملکرد دانه را در متوسط سطوح تنش از خود نشان دادند. بنابراین کاشت هیبریدهای SC703 و SC700 در مناطق واجد تنش کمبود آب پیشنهاد میگردد.<strong> </strong> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20608_683cb7816aa3fa80c5b605515368d12b.pdf