دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 مقالات آماده انتشار 2026 10 23 Effects of nano particles of iron and silicon and mycorrhiza on contribution of dry matter ‎remobilization and current photosynthesis in grain yield and some traits of rye under water ‎limitation conditions تاثیر نانوذرات (آهن و سیلیکون) و میکوریزا بر سهم فرایند انتقال مجدد و فتوسنتز جاری در عملکرد دانه ‏و برخی صفات چاودار (.‏cereal L‏ ‏Secale‏) در شرایط محدودیت آبی 20708 10.22034/saps.2025.65304.3327 FA فاطمه ‏ بصیری راد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران.‏ رئوف سید شریفی استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی خوشناز پاینده گروه خاکشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران‎.‎ سارا محمدی کله سرلو مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل/ایران Journal Article 2025 01 04 Objective: this study was conducted in order to study of the effects of nano particles and mycorrhiza ‎on contribution of dry matter remobilization and current photosynthesis in grain yield and some traits ‎of rye under water limitation conditions<br />Materials and methods: an experimental was conducted as factorial based on RCBD with three replications at the research greenhouse of , University of Mohaghegh Ardabili during 2023. The experimental factors were included ‎irrigation (full irrigation, irrigation withholding at 50% of booting and ‎heading stages), application of bio fertilizers ‏ ‏‎(no application and application of mycorrhiza) and nano particle foliar application with water as control,, nano iron foliar application, , nano silicon ,, both application nano iron-silicon ).‎<br />Findings: The results showed that irrigation withholding at 50% of booting stage and no application of ‎nanoparticles and mycorrhiza increased dry matter remobilization from stem and shoot (10.4 and ‎‎12.5% respectively) and contribution of dry matter remobilization from stem and shoot in grain yield ‎‎(24.6 and 28.7%) in comparison with application of nanoparticles and mycorrhiza under the same ‎irrigation level. Also, under severe water limitation, both application nano particles and mycorrhiza ‎increased leaf area index (30.5%), current photosynthesis and the contribution of current ‎photosynthesis in grain yield (29.8 and 15.2%, respectively), and grain yield (26%) in comparison with no application of nanoparticles and ‎mycorrhiza under the same irrigation level.‎<br />Conclusion: , it seems that application of nano particles and mycorrhiza can be ‎suggested to increase grain yield of rye under water limitation conditions. ‎ هدف: این مطالعه به منظور بررسی تأثیر نانوذرات و مایکوریزا بر سهم فرایند انتقال مجدد و فتوسنتز ‏جاری در عملکرد دانه و برخی صفات چاودار در شرایط محدودیت آبی اجرا شد.‏<br />مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالبRCBDدر سه تکرار در ‏گلخانه پژوهشی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1401 اجرا شد. ‏فاکتورهای مورد بررسی شامل آبیاری (آبیاری کامل به‌عنوان شاهد، قطع آبیاری در 50 ‏درصد مراحل سنبله‌دهی و آبستنی )، کاربرد کودهای زیستی ‏در دو سطح ( کاربرد و عدم کاربرد میکوریزا)، محلول‌پاشی نانو ذرات (محلول‌پاشی با آب به‌عنوان شاهد، محلول‌پاشی نانواکسید آهن، نانوسیلیکون، کاربرد توام نانوآهن و سیلیکون) بود‎.‎<br />یافته‌ها: نتایج نشان داد که قطع آبیاری در 50 درصد مرحله آبستنی و عدم کاربرد نانوذرات و میکوریزا ‏میزان انتقال ماده خشک از ساقه و اندام هوایی (به‌ترتیب 4/10 و 5/12 درصد) و سهم مشارکت ذخایر ساقه ‏و اندام هوایی در عملکرد دانه را (به ترتیب 6/24 و 7/28 درصد) در مقایسه با کاربرد نانوذرات و میکوریزا ‏در همین سطح از آبیاری افزایش داد. همچنین در شرایط محدودیت شدید آبی، کاربرد توام نانوذرات و ‏میکوریزا، شاخص سطح برگ (5/30 درصد)، فتوسنتز جاری و میزان مشارکت فتوسنتز جاری در عملکرد ‏دانه (به‌ترتیب 8/29 و 2/15 درصد)، تعداد دانه در سنبله (30 درصد)، طول سنبله (3/25 درصد) و عملکرد ‏دانه را (26 درصد) در مقایسه با عدم کاربرد نانوذرات و میکوریزا تحت همان سطح از آبیاری افزایش داد.‏<br />نتیجه‌گیری: براساس نتایج به نظر می‌رسد کاربرد نانوذرات و میکوریزا را می‌توان برای ‏افزایش عملکرد دانه چاودار تحت محدودیت شدید آبی، پیشنهاد نمود.‏