دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 1 2026 04 20 Advantages of millet (Panicum miliaceum L.) and soybean (max Glycine) strip intercropping under weed-free and weed-infested conditions. سودمندی الگوهای مختلف کشت مخلوط نواری ارزن (Panicum miliaceum L.) و سویا (max Glycine) در شرایط عاری و آلوده به علف‌هرز 257 273 21406 10.22034/saps.2025.63168.3279 FA گودرز احمدوند گروه مهندسی تولید گیاهی و ژنتیک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا بهزاد شریب دانشجوی دکتری گروه مهندسی تولید گیاهی و ژنتیک. دانشکده کشاورزی . دانشگاه بوعلی سینا عادل دباغ محمدی نسب استاد دانشگاه تبریز Journal Article 2024 09 15 <strong>Background and Objectives:</strong> The purpose of this research was millet and soybean yield evaluation in monoculture and strip intercropping under weed-free and weed-infested conditions.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials and Methods:</strong> Split-plot experiment based on randomized complete block design with three replications was conducted in 2021 and 2022. The main plots included weed-free and weed-infested treatments, and the subplots included six different patterns of millet (M) and soybean (S) strip intercropping, sole cropping of millet and sole cropping of soybean. Millet and soybean seed yield traits and LER, AYL, K, IA, CAI indices were investigated.<br /> <br /><strong>Results:</strong> The results of variance analysis showed that the effect of weed-infested, cropping system and interaction on grain yield of millet (p< 0.01) and soybean (p< 0.01) were significant. The highest grain yield of millet (1134/83 kg/ha) and soybean (1832/83 kg/ha) was obtained in the weed-free sole cropping treatment, and the lowest one in millet (355/16 kg/ha) was observed in the 2M2S intercropping weed-infested treatment and in soybean (440/22 kg/ha) was observed in the 2S4M intercropping under weed-infested treatment. The highest LER in the 2M4S intercropping under weed-infested condition was 1.85 in the average of two years. The maximum CAI in the average data of two years related to 2M4S intercropping in weed-free treatment. Also, the maximum IA was related to 2M4S intercropping in weed-infested condition.<br /> <br /><strong>Conclusion:</strong> LER and CAI was greater than 1 in all intercropping patterns, which indicates the superiority of millet and soybean intercropping, compared to their sole cropping. The positive value of IA and AYL in all intercropping patterns indicated the beneficial effect of plants on each other and the advantage of their intercropping in weed-free and weed-infested conditions. 2M4S intercropping in weed-infested treatment increased millet and soybean grain yield per occupied area by 20% and 9.7% compared to the sole cropping of both plants in weed-free conditions, respectively.<br />  <strong>مقدمه و اهداف:</strong> هدف از این تحقیق، بررسی سودمندی کشت مخلوط نواری ارزن و سویا در جهت افزایش عملکرد و استفاده مفید از منابع محیطی در شرایط آلوده و عاری از علف­هرز بود.<br /> <br /><strong>مواد و روش­ها:</strong> به منظور بررسی سودمندی کشت مخلوط نواری ارزن و سویا در شرایط آلوده و عاری از علف­هرز، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال 1400 و 1401 اجرا گردید. در کرت­های­ اصلی دو تیمار کنترل و عدم کنترل علف­های هرز و در کرت­های­ فرعی شش الگوی مختلف کشت مخلوط نواری ارزن (M)و سویا (S)و کشت خالص آن­ها در نظر گرفته شد و صفت عملکرد اقتصادی (دانه) ارزن و سویا و شاخص LER، AYL، K، CAI،  IA مورد بررسی قرار گرفت.<br /> <br /><strong>یافته­ها:</strong> بر اساس نتایج حاصل از تجزیه واریانس کرت­های خرد شده، اثر اصلی عامل علف­هرز و عامل الگوی کشت مخلوط و نیز اثر متقابل آن­ها بر عملکرد اقتصادی در هر دو گونه گیاهی ارزن و سویا در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شد. بیشترین عملکرد اقتصادی دو گونه ارزن و سویا به ترتیب معادل 83/1134 و 83/1832 کیلوگرم در هکتار در تیمار کشت خالص عاری از علف­هرز هر دو گونه بدست آمد و کمترین عملکرد اقتصادی دو گونه ارزن و سویا به ترتیب معادل 16/355 و 22/440 کیلوگرم در هکتار در تیمار 2M2S در شرایط آلوده به علف­هرز در گیاه ارزن و در تیمار 2S4M در شرایط آلوده به علف­هرز در گیاه سویا مشاهده شد. بیشترین میزان LER در تیمار کشت مخلوط 2M4S در شرایط آلوده به علف­هرز به میزان 85/1 در میانگین داده­های دو سال حاصل شد و بیشترین CAI در میانگین داده­های دو سال مربوط به تیمار کشت مخلوط 2M4S عاری از علف­هرز بود و نیز بیشترین شاخص سودمندی کشت مخلوط محاسبه شده متعلق به کشت مخلوط 2M4S در شرایط آلوده به علف­هرز بود که این امر ناشی از استفاده بهتر گیاهان از منابع غذایی موجود در این تیمار می­باشد.<br /> <br /><strong>نتیجه­گیری: </strong>نسبت برابری زمین و شاخص سطح کانوپی در همه الگوهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود که نشان دهنده برتری کشت مخلوط دو گونه ارزن و سویا نسبت به کشت خالص آن­ها می­باشد. مثبت بودن شاخص سودمندی اقتصادی کشت مخلوط و افت عملکرد واقعی در همه الگو­های کشت بیانگر تاثیر مفید گیاهان برروی همدیگر و سودمندی کشت مخلوط آن­ها در شرایط آلوده و عاری از علف­هرز می­باشد. تیمار کشت مخلوط 2M4S در شرایط عدم کنترل علف­هرز در هر دو گیاه ارزن و سویا در واحد سطح اشغالی بترتیب 20% و 7/9% افزایش در عملکرد را نسبت به تیمار خالص هر دو گونه در شرایط کنترل علف­هرز داشت. https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21406_99600ee772f2ce92f860bf41adb3e4d1.pdf