دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 1 2026 04 20 Evaluation of yield and Ecological indexes of camelina- chickpea intercropping in dryland and irrigation conditions and different nitrogen levels ارزیابی عملکرد و شاخص‌های اکولوژیک مخلوط کاملینا- نخود در شرایط فاریاب و دیم تحت سطوح مختلف نیتروژن 15 37 21408 10.22034/saps.2024.61757.3225 FA شهزاد جماعتی ثمرین دانشجوی دکتری اگروتکنولوژی (اکولوژی گیاهان زراعی)، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران المیرا محمدوند گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، ایران غلامرضا محسن آبادی دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانگشاه گیلان مجید مجیدیان گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان Journal Article 2024 05 22 <strong>Background and objectives</strong>: Considering the problems related to water scarcity and reduced precipitation in the region, and the importance of expanding oilseed cultivation as well as research programs on crops with low water and fertilizer requirements in Ardabil Province (Namin), a study was conducted to evaluate the yield and ecological indices of camelina–chickpea intercropping under different nitrogen fertilizer levels in irrigated and rainfed conditions in this region.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials and methods</strong>: The experiment was conducted as a split-factorial arrangement based on a randomized complete block design with three replications during the 2022–2023 cropping year. Experimental treatments included irrigation at two levels-irrigated (three irrigations) and rainfed (no irrigation)-assigned to the main plots. The factorial treatments in the subplots consisted of nitrogen fertilizer at two levels: control (11.5 kg ha⁻¹ pure nitrogen applied as a starter and uniformly for all treatments) and 46 kg ha⁻¹ pure nitrogen, along with seven cropping patterns. These included sole cropping of camelina and chickpea and their intercropping based on replacement series patterns: 1:1, 2:2, and 3:3 (equal ratio, 50% of each crop), 2:1 (66% and 33%, respectively), 1:2 (33% and 66%, respectively), and a mixed cropping of camelina and chickpea (equal ratio, 50% of each crop).<br /><strong> </strong><br /><strong>Results</strong>: Under irrigated conditions, intercropping showed superiority over other treatment levels in most of the studied traits, including grain yield. The land equivalent ratio (LER) for camelina–chickpea intercropping was greater than one and positive. The best treatment combination was observed in the 2:2 intercropping pattern of camelina and chickpea under irrigated conditions with the control fertilizer level. The competition ratio of camelina was highest under rainfed conditions with the control fertilizer level in the intercropping ratios of 2:1 (66:33), followed by 1:1, 3:3, 2:2, and 1:2, respectively. Overall, the mean competition ratio of camelina exceeded that of all other studied treatments, indicating the highest competitive ability in these treatments.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion</strong>: Considering the climatic conditions of Ardabil Province, the irrigated treatment combined with the application of 46 kg ha⁻¹ pure nitrogen and intercropping arrangements of 3:3 and 2:2 camelina with chickpea (50:50) can be recommended. <strong>مقدمه و اهداف: </strong>باتوجه به مشکلات مربوط به کمبود آب و کاهش بارندگی در منطقه و اهمیت توسعه کشت دانه­های روغنی و برنامه­های تحقیقاتی درباره گیاهان کم­توقع  به آب و کود در استان اردبیل (شهرستان نمین)، مطالعه­ای به منظور ارزیابی عملکرد و شاخص­های اکولوژیک زراعت مخلوط کاملینا با نخود در اثر سطوح کود نیتروژن تحت شرایط فاریاب و دیم در این منطقه انجام شد.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روش­ها: </strong>آزمایش به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 402-1401 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل آبیاری در دو سطح آبیاری (سه بار) و کشت دیم (عدم آبیاری) در کرت اصلی و فاکتوریل کود نیتروژن در دو سطح شامل شاهد (5/11 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص به صورت استارتر و یکسان برای کلیه تیمارها) و 46 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص) و الگوهای کشت مخلوط در هفت سطح شامل کشت خالص کاملینا و نخود و کشت مخلوط کاملینا با نخود که به صورت سری­های جایگزینی والگوهای کشت مخلوط کاملینا – نخود شامل آرایش­های 1:1، 2:2، 3:3 (به نسبت مساوی 50 درصد از هر دو گیاه)، 1:2 (به ترتیب با نسبت 66 و 33 درصد)، 2:1 (به ترتیب با نسبت 33 و 66 درصد)) و کشت مخلوط درهم کاملینا با نخود (به نسبت مساوی 50 درصد از هر دو گیاه) در کرت فرعی بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافته­ها: </strong>کشت مخلوط در شرایط فاریاب، در بیشتر صفات مورد بررسی از جمله عملکرد دانه، بر سایر سطوح تیماری برتری داشت. شاخص نسبت برابری زمین در کشت مخلوط کاملینا با نخود، بیشتر از یک و مثبت بود. بهترین ترکیب تیماری مربوط به ترکیب الگوی کشت مخلوط 2:2 کاملینا با نخود در کشت فاریاب با سطح کودی شاهد، مشاهده شد. نسبت رقابت در گیاه کاملینا در ترکیب تیماری شرایط کشت دیم با سطح کودی شاهد در نسبت کشت مخلوط 1:2 (33:66)، 1:1، 3:3، 2:2 و 2:1 به ترتیب بالاترین مقدار را به خود اختصاص دادند و در مجموع نیز به صورت میانگین از کلیه تیمارهای مورد مطالعه، بیشتر بودند و بالاترین رقابت برای این تیمارها ثبت شد.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه­ گیری کلی:</strong> با توجه به شرایط اقلیمی استان اردبیل، ترکیب تیماری کشت فاریاب با کاربرد 46 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص با آرایش کشت 3:3 و 2:2 کاملینا با نخود (50:50) می­تواند قابل توصیه باشد.<br />. https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21408_e4331388bf4480cd72e86b803ce11d73.pdf