دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 مقالات آماده انتشار 2027 07 22 The effect of chemical and biological fertilizers on some morphological traits and the advantages of intercropping safflower (Carthamus tinctorius) with fenugreek تأثیر کودهای شیمیایی و زیستی بر برخی صفات مورفولوژیکی و سودمندی کشت مخلوط گلرنگ (Carthamus tinctorius) با شنبلیله 21478 10.22034/saps.2026.67916.3378 FA یعقوب راعی گروه اکوفیزیولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز پریسا رستمی بناب دانشجوی دکتری گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز. ایران یونس خیری زاده آروق گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 06 29 Intercropping systems, as a kind of sustainable production, can make better use of available resources. The experiment was carried out as a factorial experiment in a randomized complete block design with three replications at the Faculty of Agriculture's research farm in Tabriz. The experimental treatments consisted of a two-level cropping pattern (pure safflower and 100:50 additive intercropping (safflower to fenugreek)) and a six-level fertilizer treatment. (control, 100% urea recommended by soil test, foliar application of NPK, Barvar 2 phosphate + 100% urea, Barvar 2 phosphate + 50% urea, Barvar 2 phosphate + NPK). The application of 100% urea was more effective than the other treatments in increasing the grain and oil yield of safflower under pure cultivation conditions; therefore, the highest grain yield (332.6 g m-2) and oil yield (85.18 g m-2) were obtained from pure cultivation of this plant in conjunction with the application of 100% urea. However, the treatment of applying 50% urea along with Barvar 2 phosphate demonstrated the best efficiency in grain yield and oil yield under safflower and fenugreek intercropping conditions.The 100% urea application treatment had the highest land equivalency ratio (2.1), while the NPK foliar application treatment had the lowest index (1.5). According to the study's findings, the most effective nutritional treatments for boosting safflower's grain and oil yields were 50% urea + Barvar 2 phosphate in intercropping and 100% urea in pure cultivation. As a result, these treatments can be suggested for use. سیستمهای کشت مخلوط به عنوان یکی از روشهای تولید پایدار می توانند به طور کارآمدتری از منابع موجود استفاده کنند. <br />آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل الگوی کشت در دو سطح (کشت خالص گلرنگ و کشت مخلوط افزایشی 100 به 50 (گلرنگ به شنبلیله) و تیمار کودی در شش سطح (شاهد، اوره 100% توصیه آزمون خاک، محلول‌پاشی NPK، فسفات بارور2 + اوره 100%، فسفات بارور2 + 50% اوره، فسفات بارور2 NPK +) بود. حداکثر عملکرد دانه (6/332 گرم در مترمربع) و عملکرد روغن (18/85 گرم در مترمربع) از کشت خالص گلرنگ به همراه مصرف 100درصد اوره به دست آمد. تحت شرایط کشت خالص گلرنگ کاربرد 100 درصد اوره در مقایسه با شاهد علمکرد دانه را 9/7 درصد و عملکرد روغن را 5/1درصد افزایش داد. با این وجود تحت شرایط کشت مخلوط گلرنگ و شنبلیله تیمار کاربرد 50 درصد اوره به همراه فسفات بارور2 بهترین بازدهی را در عملکرد دانه و عملکرد روغن نشان داد. بالاترین نسبت برابری زمین (1/2) متعلق به تیمار کاربرد 100 درصد اوره و کمترین این شاخص (5/1) متعلق به تیمار محلولپاشی NPK می‌باشد. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، به منظور افزایش عملکرد دانه و عملکرد روغن گلرنگ کاربرد 100 درصد اوره در کشت خالص و مصرف 50 درصد اوره + فسفات بارور2 در کشت مخلوط به عنوان مطلوبترین تیمار تغذیه ای مشخص شد و بنابراین می توان این تیمارها را جهت استفاده توصیه کرد.