دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 مقالات آماده انتشار 2027 07 22 Assessment of Forage Yield and Quality in Clover–Winter Grasses Intercropping Systems under Karaj Climatic Conditions ارزیابی عملکرد و کیفیت علوفه در نظام‌های کشت مخلوط شبدر-گراس‌های زمستانه در شرایط آب‌وهوایی کرج 21489 10.22034/saps.2026.70193.3430 FA محمد زمانیان دانشیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران سعید حیدرزاده دکتری زراعت، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران فرید گل‌زردی استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2025 11 11 Background and Objectives: Water scarcity and increasing demand for high-quality forage necessitate the adoption of intercropping systems that combine forage legumes with winter grasses. This study evaluated the forage production potential of intercropping systems of clovers with winter grasses to identify the best combination for sustainable forage production with optimal use of green water.<br /><br />Materials and Methods: The experiment was laid out as a randomized complete block design with 12 treatments and three replications at the Research Farm of the Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran, during the 2024-2025 cropping seasons. Treatments comprised four mixed-cropping systems, four row-intercropping systems, and monocultures of Persian clover, crimson clover, triticale and barley.<br /><br />Results: The highest fresh forage yield (61.08 t ha-1), land equivalent ratio (2.56) and crude protein yield (2032 kg ha-1) were obtained from the row-intercropping system of Persian clover + triticale. The greatest dry matter yield (13.86 t ha-1) with a land equivalent ratio of 2.23 was observed in the row-intercropping system of crimson clover + barley. Compared with grass monocultures, which showed the lowest forage quality, row-intercropping systems significantly increased crude protein content, relative feed value and dry matter digestibility while decreasing the content of insoluble fiber.<br /><br />Conclusion: Row-intercropping systems, particularly the Persian clover-triticale row-intercropping, were the most effective approach for simultaneously improving forage yield and quality and land productivity. These systems can serve as sustainable alternatives to sole-crop forage production in climates similar to Alborz Province. مقدمه و اهداف: کمبود منابع آبی و افزایش تقاضای علوفه‌ی با کیفیت، لزوم بهره‌گیری از نظام‌های کشت مخلوط لگوم‌ها با گراس‌های زمستانه را ضروری ساخته است. این پژوهش با هدف ارزیابی پتانسیل تولید علوفه در نظام‌های کشت مخلوط شبدرها با گراس‌های زمستانه انجام شد تا بهترین ترکیب برای تولید پایدار علوفه با استفاده بهینه از آب سبز شناسایی گردد.<br /><br />مواد و روش‌ها: آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 12 تیمار و سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در سال زراعی 1404-1403 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار نظام کشت درهم، چهار نظام کشت مخلوط ردیفی و نظام‌های تک‌کشتی شبدر ایرانی، شبدر لاکی، تریتیکاله و جو بودند.<br /><br />یافته‌ها: بیشترین عملکرد علوفه تازه (61.08 تن در هکتار)، نسبت برابری زمین (2.56) و عملکرد پروتئین خام (2023 کیلوگرم در هکتار) در نظام کشت مخلوط ردیفی شبدر ایرانی + تریتیکاله و بیشترین عملکرد ماده خشک (13.86 تن در هکتار) با نسبت برابری زمین 2.23 در نظام کشت مخلوط ردیفی شبدر لاکی + جو مشاهده شد. در قیاس با تک‌کشتی گراس‌ها که کمترین کیفیت علوفه را نشان دادند، نظام‌های کشت مخلوط ردیفی به‌طور معنی‌داری محتوای پروتئین، ارزش نسبی تغذیه‌ای و قابلیت هضم ماده خشک را افزایش و محتوای الیاف نامحلول را کاهش دادند.<br /><br />نتیجه گیری: نظام‌های کشت مخلوط ردیفی، به‌ویژه کشت مخلوط ردیفی شبدر ایرانی-تریتیکاله، مؤثرترین نظام‌ها برای افزایش همزمان عملکرد و کیفیت علوفه و بهره‌وری زمین است و می‌تواند جایگزین پایدار نظام‌های تک‌کشتی تولید علوفه در اقلیم‌های مشابه با استان البرز شود.