دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 06 Preliminary evaluation of the genotypes of the Matricaria chamomilla L. based on quantitative and qualitative functional traits in Isfahan ارزیابی مقدماتی ژنوتیپ‏های گیاه داروئی بابونه آلمانی Matricaria chamomilla L.)) بر اساس صفات کمی و کیفی عملکردی در استان اصفهان 91 106 21711 10.22034/saps.2025.60790.3193 FA لیلی صفایی مربی پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، نجمه هادی استادیار، بخش تحقیقات گیاهان داروئی و معطر، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران سعید دوازده امامی 3- دانشیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داوود امین آزرم 4- استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج Journal Article 2024 03 03 <strong>Background and Objectives</strong>:<em> </em>German chamomile (<em>Matricaria chamomilla</em> L.) is a valuable plant that widely used in the cosmetic, health and pharmaceutical industries. Since the improvement works and obtaining varieties with high quality and quantity are very important in achieving food security, this research was planned as an introduction to introduce the varieties of this plant in Isfahan <strong> </strong> <strong>Materials and Methods</strong>: The experiment was conducted during 2022-2023 in Fozveh station. The experiment was on the basis of randomized complete block design with 3 replications. On 32 populations of <em>M. chamomilla</em>. Seven populations from Isfahan (cultivated), eight populations from Lorestan (wild), 13 populations from Khuzestan (wild), three populations from Fars (wild), and one population from Khorasan (cultivated) were examined. Plant production was carried out by direct seed sowing in the fall. Due to the plant being an annual and the same planting time, seed sowing was carried out every 2 years on October 17. Each population was sown on lines with 6 m long and the line spacing was 1.5 m. The distance between plants in the row was 15 cm. Due to the small size of the seeds, the seeds were mixed with wind-blown sand before sowing. 5 to 6 seeds were sown in each planting location so that the results were close to those obtained from conventional chamomile cultivation. Drip irrigation and manual weed control were performed. The traits studied included plant height, flower yield, seed yield, essential oil percentage, and essential oil yield. Essential oil extraction was performed using water distillation and a Clevenger apparatus, and essential oil compounds were identified using gas chromatography (GC) and gas chromatography coupled to mass spectrometry (GC/MS). <strong> </strong> <strong>Results</strong>: Considerable variation was observed between populations. Cultivated populations had higher height, flower and seed yield, but wild populations had higher essential oil. The number of days until seed ripening in cultivated populations was higher than in wild populations, which increased plant growth and yield. Positive and significant correlation was observed between flower and seed yield with height and number of days until maturity. Using principal component analysis, the first two components determined 71% of the total variation. Flower yield, seed yield, percentage of essential oil, height, E-β farnesene and α-bisabololoxide yield formed first component. Genotypes were classified into 4 groups. The placement of different populations together showed that geographic diversity follows genetic diversity. <strong> </strong> <strong>Conclusion</strong>: Considering the importance of flower yield and essential oil yield in chamomile, using the results of cluster analysis, 18 populations from the initial 32 populations were selected to continue research and complete the breeding process. From the first group, five populations were selected: Isfahan 1, 4, 5, and 6 and Lorestan 1 due to high flower yield. From the second group, six populations were selected: Isfahan 2, Lorestan 3, 4, and 6 and Khuzestan 2 and 5 due to higher essential oil yield. From the third group, eight populations were selected: Isfahan 7, Lorestan 2, 5, 7, and 8 and Khuzestan 3, 6, and 10 due to high flower yield and essential oil yield. مقدمه و اهداف: بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla L.) گیاهی دارویی و اقتصادی می‏باشد که در صنایع آرایشی، بهداشتی و داروئی استفاده فراوان دارد. از آنجا که کارهای اصلاحی و دستیابی به ارقام با کیفیت و کمیت بالا در رسیدن به امنیت غذایی اهمیت زیادی دارد لذا این تحقیق به عنوان مقدمه‏ای جهت معرفی رقم برتر گیاه در اصفهان برنامه ریزی گردید.   مواد و روش‏ها: آزمایش طی سال‏های 1402- 1401 در ایستگاه تحقیقاتی شهید فزوه وابسته به مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار روی 32 جمعیت وحشی و زراعی بابونه انجام شد. این جمعیت‏ها شامل هفت جمعیت از استان اصفهان (زراعی)، هشت جمعیت از استان لرستان (وحشی)، 13 جمعیت از استان خوزستان (وحشی)، سه جمعیت از استان فارس (وحشی) و یک جمعیت از استان خراسان (زراعی) بود. تولید گیاه از طریق کشت مستقیم بذر در فصل پاییز انجام شد. به علت یک‏‏ساله بودن گیاه و جهت یکسان بودن زمان کاشت، کشت بذر در هر 2 سال در تاریخ 17 مهرماه انجام شد. کشت هر جمعیت بر روی خطوطی به طول 6 متر و فاصله خطوط 5/1 متر بود. فاصله بین بوته‏ها بر روی ردیف، 15 سانتی‏متر در نظر گرفته شد. با توجه به ریز بودن بذر، بذور قبل از کشت با ماسه بادی مخلوط شدند. در هر محل کشت 5 تا 6 عدد بذر ریخته شد تا نتایج به نتایج حاصل از کشت مرسوم بابونه نزدیک باشد. آبیاری به صورت قطره‏ای و مبارزه با علف‏های هرز به صورت دستی انجام شد. صفات مورد بررسی شامل ارتفاع گیاه، عملکرد گل، عملکرد بذر، درصد اسانس و عملکرد اسانس بود. استخراج اسانس با استفاده از روش تقطیر با آب و دستگاه کلونجر و شناسایی ترکیب‏های اسانس‏ با دستگاه‏های گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی  (GC/MS) انجام گردید.     یافته‏ها: تنوع قابل ملاحظه‏ای بین جمعیت‏ها مشاهده گردید. جمعیت‏های زراعی بابونه از ارتفاع و عملکرد گل و بذر بالاتر و جمعیت‏های وحشی از اسانس بیشتری برخوردار بودند. همبستگی مثبت و معنی‏داری بین عملکرد گل و بذر با ارتفاع و روز تا رسیدگی کامل بذر مشاهده شد. دو مولفه اول در تجزیه به مولفه‏های اصلی، 71 درصد از کل واریانس متغیرها را تبیین کرد. عملکرد گل، عملکرد بذر، درصد اسانس، ارتفاع و عملکرد دو ترکیب E-β farnesene و<br /> α-bisabololoxide A عمده‏ترین نقش را در تشکیل مولفه اول داشتند. تجزیه خوشه‏ای، 32 جمعیت مورد بررسی را در پنج گروه قرار داد. قرار گرفتن جمعیت‏ها در کنار هم نشان داد که ﺗﻨﻮع ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ تا حد زیادی از ﺗﻨـﻮع ژﻧﺘﯿﮑـﯽ ﺗﺒﻌﯿﺖ دارد.   <br />نتیجه‏گیری: با توجه به اهمیت عملکرد گل و عملکرد اسانس در گیاه بابونه، با استفاده از نتایج تجزیه خوشه‏ای، 18 جمعیت از 32 جمعیت اولیه جهت ادامه تحقیقات و تکمیل فرایند اصلاحی انتخاب شدند که از گروه اول، پنج جمعیت اصفهان 1، 4، 5 و 6 و لرستان 1 به دلیل عملکرد گل بالا، از گروه دوم، شش جمعیت اصفهان 2، لرستان 3، 4 و 6 و خوزستان 2 و 5 به دلیل عملکرد اسانس بیشتر و از گروه سوم، هشت جمعیت اصفهان 7، لرستان 2، 5، 7 و 8 و خوزستان 3، 6 و 10 به دلیل عملکرد گل و عملکرد اسانس بالا بودند.  https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21711_505fb4b0905e5c79e3f80abba874b49c.pdf