دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 07 Effect of light quality and method of leaf cutting preparation on rooting and rhizome generation of Zamioculcas zamiifolia اثر کیفیت نور و روش تهیه قلمه برگی بر ریشه‌زایی و تولید ریزوم گیاه زاموفیلیا (Zamioculcas zamiifolia) 155 169 21715 10.22034/saps.2025.60015.3181 FA سهیلا نقش آرا دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. منصور مطلوبی دانشیار گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران علیرضا مطلبی آذر دانشیار گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران مینا امانی دانشجوی دکتری گروه باغبانی دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2024 02 13 <strong>Background & Objectives: </strong>Foliage palnts as a member of indoor plants are popular for their beautiful leaves. <em>Zamioculcas zamiifolia</em> is an important ornamental species with significant economic value which belongs to this group. This study aims to investigate the factors influencing rooting and the production of rapidly growing rhizomes, which are essential for the quick establishment of the plant. Additionally, the role of artificial light in enhancing growth underscores the need for relevant experiments.Application of light quality in propagating leaf cuttings might be helpful in solving this problem. <strong> </strong> <strong>Materials &</strong><strong> </strong><strong>Methods: </strong>The experiment was conducted factorially in a completely randomized design, evaluating two factors: cutting type (1. complete leaflet cuttings, 2. leaflet cuttings with a 2 cm petiole, 3. half leaflet cuttings) and light quality (red, blue, and purple). Leaflets were taken from middle part of a matured leaf grown on a mother plant. Light intensity in all treatments was set to provide 200 µmol (photos) m^-2 s^-1. Measurements included rhizome length and width, number of rhizomes and roots, average root length, and chlorophyll index at 80, 110, and 140 days post-planting. <strong> </strong> <strong>Results: </strong>The leaflet sample with the petiole showed the greatest rhizome length, increasing from 27.16 mm at 80 days to 42.4 mm at 140 days. Purple light produced the widest rhizome, while the complete leaflet sample yielded the highest number of roots across all light conditions. Half leaflet cuttings resulted in the lowest number of roots and the shortest roots as well. Purple light was found to be the most effective for enhancing propagation efficiency. Followng purple light, the role of red light in propagation was more efficient than the both white and blue light. Chlorophyll index was the highest under white light in the last two measurement periods. However, the lowest chlorophyll indext was observed in the half leaflet cuttings grown under puple light. <strong> </strong> <strong>Conclusions: </strong>This study highlights the significant impact of cutting type and light quality on the growth of <em>Zamioculcas zamiifolia</em>. Purple light is recommended to enhance rhizome and root production in this ornamental plant. Half leaflet cuttings showed higher potential in increasing the number of rhizomes and consequently the number of plantlets progagated using this type of cuttings despite of poor rooting quality observed in intial stages of development.    <strong>مقدمه و اهداف:</strong> گیاهان برگساره ای گروه بزرگی از گیاهان آپارتمانی هستند که بخاطر داشتن برگ های زیبا مورد توجه عموم مردم هستند. گیاه زاموفیلیا (<em>Zamioculcas zamiifolia</em>) به‌عنوان یک گیاه زینتی با ارزش از این گروه شناخته می شود. ازدیاد تجاری این گیاه به کمک قلمه های برگی است. طولانی بودن زمان تکثیر یکی از موانع اصلی در ازدیاد تجاری این گیاه به شمار می رود. یافتن راهکارهای مناسب برای رفع این مشکل می تواند بسیار ارزشمند باشد. استفاده  از کیفیت مناسب نور در ازدیاد قلمه برگی شاید بتواند به حل این مشکل کمک کند. <strong> </strong> <strong>مواد و روش­ها:</strong> آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. فاکتور اول شامل نوع قلمه در سه سطح: 1- قلمه­های برگچه­ای کامل 2- قلمه­های برگچه­ای همراه دو سانتی­متر از نصف دمبرگ 3- قلمه برگچه­ای شامل نصف برگچه با برش طولی از محل رگبرگ اصلی بود. فاکتور دوم کیفیت نور شامل نورهای قرمز (650 نانومتر)، آبی (460 نانومتر)، بنفش (400 نانومتر) و سفید بود. برگچه ها از بخش میانی یک برگ بالغ از گیاه مادری در حال رشد بدست آمدند. شدت نور مورد استفاده در تمامی تیمارها 200 میکرومول فوتون بر مترمربع بر ثانیه تنظیم شد. اندازه‌گیری صفات طول و عرض ریزوم، تعداد ریزوم و ریشه، میانگین ریشه، شاخص کلروفیل در زمان­های 80، 110 و 140 روز از کاشت انجام شد. <strong> </strong> <strong>یافته­ها:</strong> نمونه برگچه با دمبرگ در طول سه زمان بیشترین طول ریزوم را نشان داد که از 27/16 میلی‌متر در 80 روز به 4/22 میلی‌متر در 140 روز رسید. همچنین، نور بنفش و نمونه برگچه کامل بیشترین عرض ریزوم را تولید کردند. نمونه برگچه کامل در تمامی شرایط نوری بیشترین تعداد ریشه را تولید کرد. نمونه نصف برگچه کمترین تعداد و کوتاهترین ریشه ها را تولید کرد. نور بنفش به‌عنوان مؤثرترین نور در افزایش راندمان تکثیر شناسایی شد. بعد از نور بنفش تاثیر نور قرمز در راندمان تکثیر بیشتر از نور سفید و آبی بود. نور سفید بیشترین میزان شاخص کلروفیل را در دو زمان آخر اندازه‌گیری نشان داد.کمترین میزان شاخص کلروفیل در نور بنفش و در نمونه نصف برگچه مشاهده شد.  <strong> </strong> <strong>نتیجه­گیری:</strong> استفاده از نور بنفش می‌تواند به‌عنوان یک روش مؤثر در افزایش تولید ریزوم و ریشه در این گیاه زینتی مورد توجه قرار گیرد.قلمه های نصف برگچه برای افزایش تعداد ریزوم ها و درنتیجه افزایش شمار گیاهان تولیدی کارآیی بیشتری دارند هرچند در مراحل اول کیفیت ریشه های تولیدی آنها پایین است. <strong> </strong> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21715_26ac8a0d143e664e17e1ea4f31fd2320.pdf