دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 06 The Effect of Climate Change and Price Risk on the Sustainable Production of Selected Irrigated Crops in East Azarbaijan Province اثر تغییرات اقلیم و ریسک قیمت بر تولید پایدار محصولات زراعی آبی منتخب استان آذربایجان شرقی 255 274 21717 10.22034/saps.2025.62222.3239 FA محمد قهرمان‌زاده گروه اقتصاد کشاورزی- دانشگاه تبریز فایزه نوبهار خسروشاهی دانش آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز اسماعیل پیش بهار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران. Journal Article 2024 06 23 <strong>Background and Objectives:</strong> Along with the non-economic factors affecting the sustainable production of agricultural products, economic factors play a crucial role. Among the important economic factors, we can mention the prices of inputs, international market conditions, market demand, consumer preferences, relative prices of agricultural products, government policies, access to credit and infrastructure, and technology. The impact of these economic factors on the sustainable production of the product is manifested in the form of the growth and development of that product, which is particularly evident in the supply response of agricultural products to price and non-price factors. The present study aims to investigate the effect of climate change and price risk on sustainable production and the supply response of major irrigated crops in East Azerbaijan province, including wheat, barley, potato, and onion. <strong> </strong> <strong>Materials and Methods:</strong> To achieve the goal, the expected prices, price risk, and yield risk of these products were first measured. Then, the Nominal Protection Rate (NPR) index of these products was estimated, considering the real exchange rate. To ensure the estimation of the supply response functions through a Seemingly Unrelated Regression Equations (SURE) model, the <em>Breusch-Pagan</em> test was used. Ultimately, the supply response functions of these crops were estimated using the SURE method, and the response elasticities were calculated. <strong> </strong> <strong>Results:</strong> The results of estimating the supply response functions showed that the relative expected price of the product and competing products, the average and fluctuations of rainfall and temperature, the ratio of price risk to the yield risk, and the NPR have a significant effect on the acreage of the products. Calculating the elasticity of the supply response to the NPR (0.08) showed that the government's support policy has been effective in the sustainable production of wheat. The results of the calculation of the supply response elasticities of irrigated barley showed that the increase in the barley price (0.22) compared to the price of competing products has a greater effect on sustainable production and the allocation of the acreage to the irrigated barley. The supply response function of potatoes indicates that, among the price and non-price factors, potato growers show the most response to changes in rainfall fluctuations and maximum temperature, i.e., climate variables, regarding the sustainable production of the product. Additionally, the results of the estimation of the onion supply response function show that the farmers react more to the relative expected price of onion in the first place and to weather variables in the second place. <strong> </strong> <strong>Conclusion:</strong> The findings showed that sustainable production and the cultivated area of selected products are most influenced by expected prices, price risk, and yield risk along with the fluctuations of weather variables, so it is recommended that the government, along with implementing price stabilization policies and providing yield risk management tools (including agricultural products insurance), should focus on investment and the development of temperature and drought-resistant cultivars through revising the agricultural research policy and allocating funds to reduce the negative effects of climate change and increase the sustainable production of products.   <strong>مقدمه و اهداف:</strong> در کنار عوامل غیراقتصادی موثر بر تولید پایدار محصولات کشاورزی، عوامل اقتصادی نقش کلیدی ایفا می نمایند. از جمله عوامل اقتصادی مهم می­توان به قیمت نهاده­های تولیدی، شرایط بازارهای بین­المللی، ترجیحات مصرف­کنندگان، قیمت نسبی محصولات، سیاست‌های دولت و فناوری اشاره نمود. نمود عینی تاثیر این عوامل اقتصادی در تولید پایدار محصول، به شکل رشد و توسعه آن محصول تجلی می­نماید که این مسئله به طور ویژه خود را در سطح واکنش زیرکشت محصولات کشاورزی به عوامل قیمتی و غیر قیمتی نشان می­دهد. در این راستا، هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر تغییرات اقلیمی و ریسک قیمت محصول بر تولید پایدار و واکنش سطح زیرکشت محصولات زراعی آبی عمده استان آذربایجان شرقی، شامل گندم آبی، جوآبی، سیب زمینی و پیاز می­باشد. <strong> </strong> <strong>مواد و روش­ها:</strong> در راستای نیل به هدف، ابتدا قیمتهای انتظاری، ریسک قیمت و علمکردها این محصولات انداز­ه­گیری شد. سپس شاخص نرخ حمایت اسمی دولت از این چهار محصولات با در نظر گرفتن نرخ ارز واقعی برآورد گردید. در نهایت الگوهای واکنش سطح زیرکشت این جهار محصول با استفاده از روش SURE برآورد و کشش های واکنش سطح زیرکشت محاسبه گردید. <strong> </strong> <strong>یافته­ها:</strong> نتایج برآورد توابع واکنش سطح زیرکشت نشان داد قیمت انتظاری نسبی خود محصول به محصولات رقیب، میانگین و نوسانات بارندگی و دما، نسبت ریسک قیمت به ریسک عملکرد محصول و نرخ حمایت اسمی دولت اثر معنی‌داری بر سطح زیرکشت محصولات دارند. نتایج محاسبه کشش سطح زیرکشت نسبت به نرخ حمایت اسمی (08/0) نشان داد که سیاست حمایتی دولت در تولید پایدار محصول گندم آبی موثر واقع شده است. نتایج محاسبه کشش‌های سطح زیرکشت جوآبی نشان داد که افزایش قیمت محصول جو (22/0) در مقایسه با قیمت محصولات رقیب، اثر بیشتری بر تولید پایدار و تخصیص سطح زیرکشت به محصول جوآبی دارد. نتایج حکایت از آن دارد از بین عوامل قیمتی و غیرقیمتی، سیب­زمینی­کاران در خصوص تولید پایدار محصول، بیشترین واکنش را نسبت به تغییرات نوسانات بارندگی و بیشینه دما، یعنی متغیرهای اقلیمی نشان می­دهند. نتایج تابع واکنش سطح زیرکشت پیاز بیانگر آن است که کشاورزان در رتبه اول به قیمت انتظاری نسبی پیاز و در رتبه دوم به متغیرهای آب و هوایی بیشتر عکس العمل را نشان می‌دهند. <strong> </strong> <strong>نتیجه­گیری:</strong> یافته­های نشان داد تولید پایدار و سطح زیرکشت محصولات منتخب بیشترین تاثیرپذیری را از قیمت­های انتظاری، ریسک­های قیمت و عملکرد به همراه نوسانات متغیرهای آب و هوایی می­پذیرند، لذا توصیه می­شود دولت در کنار اجرای هرچه بهتر سیاست­های تثبیت قیمت و فراهم نمودن ابزارهای مدیریت ریسک عملکرد محصولات (از جمله بیمه محصولات کشاورزی)، زمینه­های سرمایه­گذاری و توسعه ارقام مقاوم به دما و کم آبی را از طریق بازنگری سیاست تحقیقات کشاورزی و اختصاص بودجه به منظور کاهش اثرات منفی تغییر اقلیم و افزایش تولید پایدار محصولات را به طور جدی در دستور کار خود قرار دهد. <strong> </strong>   https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21717_77e072f8d2d9f15270b9a265e1a0a096.pdf