دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 06 A Comparative Study of the Ecological Sustainability of Agricultural Production in Zahak and Hirmand Counties بررسی تطبیقی پایداری اکولوژیکی تولیدات کشاورزی در شهرستان‌های زهک و هیرمند 275 285 21734 10.22034/saps.2025.64039.3298 FA ساناز تناکیان استاد گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل محمدرضا اصغری پور استاد گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل سید احمد قنبری استاد گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل محمود رمرودی استاد گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل زهرا مرزبان استاد گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل Journal Article 2024 10 20 <strong>Background & Objectives:</strong> Sistan, as one of the arid regions highly vulnerable to climate change, requires sustainable management of water and soil resources. Therefore, assessing the sustainability of agricultural systems in this region is crucial. The main objective of this research is to evaluate the efficiency and ecological sustainability of a wide range of crops in Zahak and Hirmand counties as examples of arid regions in the country. <strong> </strong> <strong>Materials and Methods:</strong> For this research, data related to the inputs and outputs of agricultural production systems were collected through interviews with farmers and meteorological data. Subsequently, using emergy analysis, all system flows were converted to emergy units. Finally, by calculating emergy footprint indicators, the ecological sustainability of agricultural systems was evaluated. <strong> </strong> <strong>Results:</strong> The results showed that wheat and alfalfa systems, respectively, with 7.28E+08 and 2.87E+10 global hectares per year, had the highest ecological capacity in Zahak and Hirmand counties. However, the analysis of carrying capacity and emergy footprint indicated that Zahak is in a surplus ecological state, while Hirmand is in a deficit state. These findings indicate that Zahak has a greater capacity to support its current agricultural activities, while Hirmand is under more pressure from natural resources and is at risk of environmental degradation. <strong> </strong> <strong>Conclusion:</strong> This research demonstrated that emergy analysis is an effective tool for assessing the sustainability of agricultural systems in arid and semi-arid regions. The results of this study can serve as a baseline for future studies and monitoring changes in the sustainability of agricultural systems.   <strong>مقدمه و اهداف</strong><strong>:</strong><strong> </strong>سیستان به عنوان یکی از مناطق خشک و حساس به تغییرات اقلیمی، نیازمند مدیریت پایدار منابع آب و خاک است. لذا ارزیابی پایداری سیستم‌های کشاورزی در این منطقه ضروری می‌باشد.<strong> </strong>هدف این پژوهش، ارزیابی کارایی و پایداری اکولوژیکی طیف وسیعی از محصولات زراعی در زهک و هیرمند به عنوان نمونه‌ای از مناطق خشک کشور می‌باشد. <strong> </strong> <strong>مواد و روش‌ها: </strong>برای<strong> </strong>این پژوهش داده‌های مربوط به ورودی‌ها و خروجی‌های سیستم‌های تولید کشاورزی را از طریق مصاحبه با کشاورزان و داده‌های هواشناسی گردآوری نمود. سپس، با به‌کارگیری تحلیل امرژی، کلیه جریان‌ها به واحد امرژی تبدیل شدند. در نهایت، از طریق محاسبه شاخص‌های ردپای امرژی، پایداری اکولوژیکی نظام‌های کشاورزی مورد ارزیابی قرار گرفت. <strong> </strong> <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج نشان داد که نظام‌های گندم و یونجه به ترتیب با 10⁸×28/7 و 10⁷×87/4 هکتار جهانی در سال، بیشترین ظرفیت اکولوژیکی را در زهک و هیرمند دارا می‌باشند. با این حال، تحلیل ظرفیت زیستی و ردپای امرژی حاکی از آن است که زهک از نظر اکولوژیکی در وضعیت مازاد و هیرمند در وضعیت کسری قرار دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهند که زهک توانایی بیشتری در حمایت از فعالیت‌های کشاورزی فعلی خود دارد، در حالی که هیرمند تحت فشار بیشتری از نظر منابع طبیعی بوده و در معرض خطر تخریب محیط زیست قرار دارد. <strong> </strong> <strong>نتیجه‌گیری: ا</strong>ین پژوهش نشان داد که تحلیل امرژی ابزاری کارآمد برای ارزیابی پایداری نظام‌های کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک است. نتایج حاصل از این مطالعه می‌تواند به عنوان خط پایه برای مطالعات آتی و پایش تغییرات در پایداری نظام‌های کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.   https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21734_c10dd1069db8cb4cac9c1cd5af84dbcb.pdf