دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 06 Ecological Security Assessment of Wheat Production Systems by Emergy Footprint Technique in Iranshahr ارزیابی امنیت اکولوژیک نظام‌های تولید گندم با استفاده از تکنیک ردپای امرژی در منطقه ایرانشهر 291 304 21739 10.22034/saps.2025.62471.3249 FA نصرت کشته گر دانشجوی دکتری آگرواکولوژی، دانشگاه زابل، زابل، ایران اسماعیل سیدآبادی گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران سید احمد قنبری گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران محمدرضا اصغری پور گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران مهدی دهمرده گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران توحید باقرپور گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران Journal Article 2024 07 12 <strong>Background and Objectives:</strong> Wheat is one of the three major cereals that provide food and livelihoods for a large portion of the world's population. This has led to the maximization of inputs consumption in the management of wheat production systems with the aim of increasing efficiency and yield. Due to the importance of the impact of production system inputs on biological capacity and its effect on production sustainability, this study attempts to evaluate the sustainability of these systems using new techniques.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials and Methods:</strong> In this research, the emergy footprint method and its derived indicators were used to evaluate sustainability. This method has the ability to quantify the impact of human activities on the ecological resources of the production system and surrounding ecosystems. The data needed for this study were collected in the crop year 2021-2022 from various sources such as interviews with farmers and managers of wheat production systems in Iranshahr, as well as information from the meteorological department.<br /><strong> </strong><br /><strong>Results:</strong> After collecting and analyzing the data, the results demonstrated that the current management of production systems has led to a reduction in biological capacity (3.85E+07 global hectares in one cropping year) compared to the emergy footprint (8.12E+08 local hectares in one cropping year) in the target region. This has resulted in an ecological deficit (-7.73E+08 hectares) in wheat production systems in the region, jeopardizing the ecological security of the systems and their surroundings.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion:</strong> Considering that wheat production in Iranshahr is accompanied by an increasing ecological demand, judicious use of inputs to these systems can play a significant role in conserving ecological resources.<br />  <strong>مقدمه و اهداف:</strong> گندم یکی از سه غله مهم در تأمین غذا و معیشت بسیاری از ساکنان زمین است. این موضوع موجب شده تا در مدیریت نظام‌های تولید گندم با هدف افزایش بهره‌وری و عملکرد، مصرف نهاده‌ها حداکثر گردد. به دلیل اهمیت تأثیر نهاده‌های نظام‌های تولیدی بر ظرفیت زیستی و اثر آن بر پایداری تولید، در این مطالعه سعی شده است پایداری این نظام‌ها با تکنیک‌های جدید مورد ارزیابی قرار گیرد.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> در این تحقیق، به‌منظور ارزیابی پایداری از روش ردپای امرژی و شاخص‌های برگرفته از آن استفاده شده است. این روش توانایی کمی‌کردن تأثیر فعالیت‌های انسان بر منابع اکولوژیک نظام تولیدی و اکوسیستم‌های اطراف را دارد. داده‌های موردنیاز برای این مطالعه در سال زراعی 1402-1401 از منابع مختلف مانند مصاحبه با کشاورزان و مدیران نظام‌های تولیدی در ایرانشهر و همچنین اطلاعات اداره هواشناسی گردآوری شد.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافته‌ها:</strong> پس از جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، نتایج نشان داد که مدیریت نظام‌های تولیدی در حال حاضر موجب کاهش ظرفیت زیستی (10⁷×85/3 هکتار جهانی در یک سال زراعی) نسبت به ردپای امرژی (10⁸×12/8 هکتار محلی در یک سال زراعی) در منطقه هدف شد. این امر باعث شد تا نظام‌های تولید گندم در منطقه با کسری اکولوژیک (10⁸×73/7- هکتار) مواجه باشند و امنیت اکولوژیک نظام‌ها و محیط اطراف آن‌ها به مخاطره بیفتد.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> باتوجه‌به اینکه تولید گندم در ایرانشهر با افزایش تقاضای اکولوژیک همراه بود، استفاده اصولی از نهاده‌ها  می‌تواند در حفظ منابع اکولوژیک مؤثر باشد.<br />  https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21739_8f5c2f237e8e732b73012fc323b3e0bf.pdf