دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 06 Effect of Magnetized Water on Root Traits of Different Wheat Species under Salinity Conditions اثر آب مغناطیسی بر صفات ریشه گونه‌های مختلف گندم در شرایط شور 221 237 21761 10.22034/saps.2025.64517.3311 FA اسماعیل محمدی بیلانکوهی دانشجوی دکتری زراعت، گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشگده کشاورزی، دانشگاه تبریز عادل دباغ محمدی نسب گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز جلیل شفق کلوانق گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز روح اله امینی گروه اکوفیزیولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز Journal Article 2024 11 14 <strong>Background and Objectives: </strong>Due to the limited availability of suitable water resources in arid and semi-arid regions, saline water is a very important source of irrigation in these areas. Plant stimulation using magnetized water and its modulating effect on water salinity has been considered as a way to increase the quantity and quality of the crop. The aim of this study was to evaluate the root system characteristics of different wheat species under magnetic water application and salinity stress. <strong> </strong> <strong>Materials and Methods: </strong>The experiment was conducted as a factorial based on a randomized complete block design with three replications in 2019 at the Research Farm of the Faculty of Agriculture, University of Tabriz. The factors included magnetized water (0 and 400 milliTesla), salinity levels of irrigation water (Control (distilled water), 3 and 6 dS/m (NaCl)), and the third factor was six wheat genotypes including diploid (<em>Triticum monococcum</em>), tetraploid (durum wheat cultivars Savaz, Persian, and Dehdasht), and hexaploid (bread wheat cultivars Chamran, Kohdasht). <strong> </strong> <strong>Results: </strong>Under moderate and severe salinities, mean shoot biomass, crown diameter, root dry weight, root volume, K⁺ concentration, and the K⁺/Na⁺ ratio in roots and shoots decreased, while root area, cumulative root length, and Na⁺ concentration in roots and shoots significantly increased. Magnetized water mitigated salinity stress by increasing crown diameter (14.8%), root dry weight (56.4%), rooting depth (34.6%), root volume (approximately 2-fold), root surface area (67.2%), cumulative root length (75.1%), and root-to-shoot ratio (30.1%). It also enhanced K⁺ concentration (by 14.9% and 8.2%, respectively) and the K⁺/Na⁺ ratio (by 20.5% and 13.1%, respectively) in roots and shoots while reducing Na⁺ concentration in roots and shoots (by 7.9% and 9.8%, respectively). Mean measured traits showed the superiority of Kohdasht and Chamran cultivars over other wheat species across salinity levels. <strong> </strong> <strong>Conclusion: </strong>Shoot and root dry weight, root volume, root surface area, total root length, root to shoot ratio, potassium concentration, and potassium to sodium ratio in roots and shoots were improved by magnetizing irrigation water. In terms of root traits and also biomass production, the superiority of Kohdasht and Chamran cultivars over other varieties under salinity stress with the use of magnetized water was evident. Therefore, in regions where access to non-saline water is not possible, the use of magnetized water and the use of resistant cultivars such as Kohdasht and Chamran, is recommended to improve wheat yield.   <strong>مقدمه و اهداف: </strong>به­دلیل محدودیت منابع آب مناسب در نواحی خشک و نیمه­خشک، آب شور منبع بسیار مهمی برای آبیاری در این مناطق می­باشد. تحریک گیاهان با استفاده از آب مغناطیسی و اثر تعدیل کنندگی آن بر شوری آب به­عنوان راهی برای افزایش کمیت و کیفیت محصول مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، ارزیابی خصوصیات سیستم ریشه‌ای گونه‌های مختلف گندم تحت کاربرد آب مغناطیسی و تنش شوری بود. <strong> </strong> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> آزمایش به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1398 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. عامل اول نوع آب (معمولی و مغناطیسی)، عامل دوم شوری آب آبیاری (شاهد (آب مقطر)، 3 و 6 دسی­زیمنس بر متر (کلرید سدیم)) و عامل سوم شش ژنوتیپ گندم شامل دیپلوئید (<em>Triticum monococcum</em>)، تتراپلوئید (گندم دوروم ارقام ساوز، پرشین و دهدشت) و هگزاپلوئید (گندم نان ارقام چمران، کوه دشت) بودند.. <strong> </strong> <strong>یافته‌ها:</strong> در شوری‌های متوسط و شدید میانگین قطر طوقه، وزن خشک ریشه، حجم ریشه، غلظت پتاسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در ریشه و اندام هوایی کاهش و سطح ریشه، طول تجمعی ریشه و غلظت سدیم در ریشه و اندام هوایی افزایش معنی‌داری داشتند. آب مغناطیسی اثرات منفی تنش شوری را با افزایش قطر طوقه (8/14 درصد)، وزن خشک ریشه (4/56 درصد)، عمق ریشه دوانی (6/34 درصد)، حجم (تقریباً 2 برابر)، سطح (2/67 درصد) و طول تجمعی ریشه (1/75 درصد)، نسبت ریشه به اندام هوایی (1/30 درصد)، غلظت پتاسیم (به­ترتیب 9/14 و 2/8 درصد) و نسبت پتاسیم به سدیم (به­ترتیب 5/20 و 1/13 درصد) در ریشه و اندام هوایی و کاهش غلظت سدیم در ریشه و اندام هوایی (به­ترتیب 9/7 و 8/9 درصد) تعدیل کرد. میانگین صفات، برتری ارقام کوهدشت و چمران را در مقایسه با سایر گونه­های گندم در سطوح مختلف شوری نشان داد. <strong> </strong> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> وزن خشک اندام هوایی وریشه، حجم ریشه، سطح ریشه، طول تجمعی ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی، غلظت پتاسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در ریشه و اندام هوایی با مغناطیس کردن آب آبیاری بهبود یافت. از نظر صفات ریشه و همچنین تولید بیوماس ، برتری ارقام کوهدشت و چمران نسبت به سایر گونه­ها تحت تنش شوری با کاربرد آب مغناطیسی مشهود بود. بنابراین، در مناطقی که دسترسی به آب غیر شور امکان پذیر نیست، کاربرد آب مغناطیس شده و استفاده از ارقام مقاومی مانند کوهدشت و چمران برای بهبود عملکرد گندم پیشنهاد می­شود. https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21761_5334f6fb99112b9a3b541c6fc177adc7.pdf