دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 2 2026 07 06 Effect of Algae Extract and Dipotassium Phosphate Foliar Application on the Life Parameters of Black Bean Aphid (Aphis fabae) اثر محلول پاشی با عصاره جلبک و کود فسفات پتاسیم بر آماره های زیستی شته سیاه باقلا (Aphis fabae 205 219 21762 10.22034/saps.2025.67785.3374 FA کوثر کریمی رشته حشره شناسی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز سولماز عظیمی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. ناهید واعظ گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. Journal Article 2025 06 10 <strong>Background and Objectives:</strong><strong> </strong>The application of organic fertilizers and fertilizers containing phosphorus and potassium can increase the resistance of crops against pests. This study aimed to investigate the effect of algae extract (Stemplex) and potassium phosphate fertilizer (Dekap) on the biostatistics of the black bean aphid (<em>Aphis fabae</em>). <strong> </strong> <strong>Material and Methods:</strong> This study was conducted to investigate the effect of fertilizer treatment (Dekap, Stimplex and control) on the biological statistics of black beet aphids under controlled conditions of temperature (25±2 C⁰) and humidity (60%±5). In addition, the light period was 14 hours of light and 10 hours of darkness. Beans were sprayed three times with the recommended concentration of Dekap fertilizer (1 ml per liter) and Stemplex (2 ml per liter). The first time was at the planting stage and the subsequent times were repeated at intervals of two weeks after planting faba bean. The aphids were reared on each treatment for three generations. The data were analyzed using the age-stage, two-sex life table approach. <strong> </strong> <strong>Results: </strong>The results of experiments on the effect of two fertilizers on bean plant showed that different treatments compared to control treatment had a significant effect on biological characteristics and outlines of the black beet aphid life table. The maximum duration of the immature stages was 7.83±0.26 days on the Stemplex treatment. The highest intrinsic population growth rate (r) was obtained on control treatment (0.51±0.009 per day) and the lowest r value was related to Stemplex fertilizer treatment (0.13±0.016). In addition, the lowest value of net reproduction rate (R₀) was calculated to be 3.36±0.46 (offspring/ individual) on the Stemplex treatment. <strong> </strong> <strong>Conclusion: </strong>Creating optimal conditions for the plant and using appropriate fertilizers affects the host plant's resistance to pests. Also, changing the quality of the host through the use of fertilizer may affect the biological characteristics of the pest. According to the results obtained, organic fertilizers, compared to the control treatment, reduced the intrinsic rate of population growth and reproduction rate of black aphid, which was effective in the resistance of broad bean to the aforementioned pest and reduced the use of chemical pesticides.<strong> </strong> <strong>مقدمه و اهداف</strong><strong>:</strong> استفاده از کودهای آلی و کودهای حاوی فسفر و پتاسیم می تواند مقاومت گیاهان زراعی را در برابر آفات افزایش دهد. تحقیق حاضر با هدف بررسی اثر عصاره جلبک (استمپلکس) و کود فسفات پتاسیم(دکاپ)  بر آماره­های زیستی شته سیاه باقلا <strong> </strong>(<em>Aphis</em><em> </em><em>fabae</em>)<strong> </strong>انجام شد. <strong> </strong><strong>مواد و روش­ها</strong>: آزمایش تحت شرایط کنترل شده دما (2± 25 درجه سلسیوس) و رطوبت (5±60 درصد) و دوره نوری 14 ساعت روشنایی و 10 ساعت تاریکی انجام شد. گیاه باقلا بدون تیمار کودی، شاهد در نظر گرفته شد و گیاه باقلا با غلظت توصیه شده کود فسفات پتاسیم با نام تجاری دکاپ (یک میلی­لیتر در یک لیتر) و عصاره جلبک با نام تجاری استمپلکس (دو میلی­لیتر در یک­ لیتر) در سه نوبت محلول­پاشی شد. نوبت اول در مرحله کاشت و دفعات بعد با فاصله دو هفته پس از کاشت باقلا تکرار شد. شته­ها روی هر تیمار به تعداد سه نسل پرورش داده شدند. داده­های به­دست آمده بر اساس نظریه جدول زندگی دوجنسی تجزیه و تحلیل شد. <strong>    </strong> <strong> </strong> <strong> </strong><strong>یافته­ها:</strong> نتایج آزمایش تاثیر دو کود روی گیاه باقلا نشان داد که تیمار­های مختلف نسبت به تیمار شاهد اثر معنی­داری روی ویژگی­های زیستی و فراسنجه­های جدول زندگی شته سیاه باقلا داشتند. بیشینه­ی طول دوره مراحل نابالغ 26/83±0/7 روز روی تیمار عصاره جلبک به دست آمد. بیش­ترین نرخ ذاتی افزایش رشد جمعیت (<em>r</em>) روی تیمار شاهد (009/0±51/0  بر روز) و کم­ترین مقدار <em>r</em> مربوط به تیمار کود استمپلکس (016/0±13/0 بر روز) به­دست آمد. هم­چنین کم­ترین مقدار نرخ خالص تولید مثل (<em>R₀</em>) 46/0±36/3 (نتاج/ فرد) روی تیمار جلبک محاسبه شد. <strong>  </strong> <strong>نتیجه­گیری</strong><strong>: </strong>ایجاد شرایط بهینه برای گیاه و مصرف مناسب کودها، روی مقاومت گیاه میزبان نسبت به آفات تأثیرگذار است. هم­چنین تغییر کیفیت میزبان با استفاده از کود ممکن است ویژگی­های زیستی آفت را تحت تاثیر قرار دهد. با توجه به نتایج به­دست آمده کود های آلی در مقایسه با تیمار شاهد، باعث کاهش نرخ ذاتی افزایش رشد جمعیت ومیزان زادآوری شته سیاه شدند که در مقاومت باقلا به آفت مذکور تاثیر گذار بوده و باعث کاهش مصرف سموم شیمیایی خواهد شد. <strong> </strong> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_21762_cb2cb84d2c8dbaa815d6df039a5261e2.pdf