دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 3 2026 09 23 The effect of Mycorrhizal Fungi on Physiological Traits and Essential Oil content of purple coneflower under Cold Stress in Greenhouse Conditions تأثیر قارچ‌های میکوریز بر ویژگی‌های فیزیولوژیکی و اسانس سرخارگل تحت تنش سرما در شرایط گلخانه‌ای 121 134 22279 10.22034/saps.2025.65798.3340 FA رقیه فرضی امین آباد گروه اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، صفر نصراله زاده استاد گروه اکوفیزیولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. سید ابوالقاسم محمدی گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 02 05 <strong>Background & Objectives:</strong> Various species of mycorrhizal fungi are used to improve the chilling stress resistance of purple coneflower and also to increase essential oil production.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials & Methods:</strong> The experiment was conducted as a factorial experiment based on a randomized complete block design with three replications in the research greenhouse of the Molecular Grain Breeding Center of the Faculty of Agriculture, Tabriz University in 2022. Chilling stress was performed at temperature levels (control (25), 8 and 4 °C) at the rosette stage, and the mycorrhizal fungi <em>Diversispora versiformis and Rhizophagus intraradices </em>were placed at a depth of about 5 cm of soil before planting<strong>.</strong><br /><strong> </strong><br /><strong>Results:</strong> Chilling stress reduced plant height, leaf number per plant, chlorophyll index, leaf relative water content, leaf temperature, membrane stability index, and plant weight. The use of mycorrhizal fungi increased plant height and chlorophyll index. There was no statistically significant difference in this increase between <em>Diversispora versiformis </em>and <em>Rhizophagus intraradices</em>. The essential oil content of purple coneflower was affected by the interaction between chilling stress and the use of mycorrhizal fungi. At the optimal growth temperature, the highest essential oil content was recorded by <em>Rhizophagus intraradices</em>, but at +8 and +4 temperatures, there was no significant difference between <em>Diversispora versiformis </em>and <em>Rhizophagus intraradices</em><strong>.</strong><br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion</strong>: Chilling stress caused a decrease in morphological and physiological traits. At optimal temperatures, the use of <em>Glomus intraradices</em> and under chilling stress, the use of fungi <em>Diversispora versiformis </em>and <em>Rhizophagus intraradices </em>can improve morpho-physiological traits and essential oil of purple coneflower<strong>.</strong> <strong>مقدمه و اهداف:</strong> برای بهبود مقاومت سرخارگل به تنش سرما و همچنین افزایش تولید اسانس از گونه­های مختلف قارچ­های میکوریز استفاده می­شود.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روش­ها:</strong> آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی قطب اصلاح مولکولی غلات دانشکده کشاورزی دانشکده تبریز در سال 1401 اجرا گردید. تنش سرما با درجه­های دمایی (شاهد (25)، 8+ و 4+ درجه سلسیوس) در مرحله روزت اعمال شد و قارچ­های میکوریز <em>Diversispora versiformis</em><em> </em>و  <em>Rhizophagus intraradices</em><em>  </em>قبل از کاشت در عمق حدود 5 سانتی­متری خاک قرار داده شدند.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافته­ها: </strong>تنش سرما<strong> </strong>موجب کاهش ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، شاخص کلروفیل، محتوای نسبی آب برگ، دمای برگ، شاخص پایداری غشا و وزن بوته گردید. کاربرد قارچ­های میکوریز اثر معنی­داری بر افزایش ارتفاع بوته و شاخص کلروفیل برگ سرخارگل داشت. در این افزایش بین قارچ­های <em>Diversispora versiformis</em><em> </em>و<em>Rhizophagus intraradices</em><em> </em>از نظر آماری اختلاف معنی­داری وجود نداشت. محتوای اسانس سرخارگل تحت تأثیر اثر متقابل تنش سرما و کاربرد قارچ­های میکوریز قرار گرفت. در دمای مطلوب رشد بالاترین محتوای اسانس توسط قارچ <em>Rhizophagus intraradices</em> ثبت گردید ولی در دمای 8+ و 4+ بین قارچ­های<em> </em><em>Diversispora versiformis</em><em> </em>و<em> Rhizophagus intraradices</em><em> </em>تفاوت معنی­داری وجود نداشت.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه­گیری: </strong>تنش سرما موجب افت صفات مورفولوژیکی و صفات فیزیولوژیکی گردید. کاربرد قارچ­های<strong> </strong><em>Diversispora versiformis</em> و<em> </em><em>Rhizophagus intraradices</em><em> </em>موجب بهبود ویژگی­های سرخارگل گردید. در دمای مطلوب کاربرد <em>Rhizophagus intraradices</em> و در تنش سرما کاربرد دو قارچ<em> </em><em>Diversispora versiformis</em><em> </em>و<em>Rhizophagus intraradices</em><em> </em>می­تواند موجب بهبود ویژگی­های مورفوفیزیولوژیکی و اسانس سرخارگل گردد.<br /><strong> </strong> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_22279_12bca8225990cf333a82b209f008d491.pdf