دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 3 2026 09 23 The effect of Beef blood powder and Protein Hydrolyzing Bacteria on the morphophysiological traits of basil (Ocimum basilicum )plants تاثیرکاربرد پودرخون گاو و باکتری هیدرولیزکننده پروتئین برویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی گیاه ریحان(Ocimum basilicum ) 249 269 22289 10.22034/saps.2026.69687.3416 FA بهروز اسماعیل پور گروه علوم باغبانی و فضای سبز ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل ، ایران زهرا مهدوی گروه علوم باغبانی و فضای سبز ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، ایران فاطمه محمودی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، ایران رسول اذرمی مرتبه علمی دانشیار، گروه علوم باغبانی و فضای سبز ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، ایران Journal Article 2025 10 16 <strong>Background and Objective</strong>: Due to the negative effects of chemical fertilizer, the need to use healthier solutions for agricultural production seems essential. Therefore, managing industrial slaughterhouse waste as a rich source of nutrients and amino acids has been one of the main concerns of researchers in recent decades. In this regard, a study was conducted to evaluate the growth of basil plant under the conditions of using blood powder from slaughterhouses and the effects of microorganisms on improving the availability of nutrients and amino acids in blood powder.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials and Methods</strong>: This experiment was conducted as a factorial in a completely randomized design with three replications in the greenhouse of Mohaghegh Ardabili University in the winter of 2024 as pot culture. The experimental treatments included blood powder at four levels (0, 2, 4 and 6 g/kg) and the second factor was the inoculation of protein hydrolyzing bacteria and growth stimulants in three treatments (control, <em>Bacillus licheniformis</em> bacteria, <em>Bacillus subtilis</em> bacteria).<br /><strong> </strong><br /><strong>Results:</strong> Blood powder at 6 g/kg caused a 25.9% increase in plant height, an increase (59.85, 65%) in root fresh weight and root dry weight, respectively, compared to the treatment without blood powder. Inoculation with Licheniformis bacteria increased the fresh dry weight of the shoot by (27.97, 35.53%) in the treatment with 6 g/kg blood powder. The highest number of leaves (27.7) and the highest root length (17.95 cm) were obtained at a blood powder concentration of 6 g/kg along with inoculation with <em>bacillus licheniformis</em> bacteria. Also, at a blood powder concentration of 6 g/kg, inoculation with <em>bacillus licheniformis</em> bacteria caused an 18% increase in leaf area compared to the treatment without inoculation with hydrolyzing bacteria. Also, at a concentration of 6 g/kg of blood powder, inoculation with <em>bacillus licheniformis</em> bacteria caused an increase of 23.46, 32.48, 16.83 and 25.71% of chlorophyll, b, a carotenoid and total chlorophyll compared to the absence of inoculation with hydrolyzing bacteria. The highest amount of total phenol (22.41 mg/g) was obtained at a concentration of 6 g/kg of blood powder along with inoculation with <em>bacillus licheniformis</em> bacteria.<br /><strong>Conclusion:</strong> According to the results obtained from the research, inoculation with protein hydrolyzing bacteria causes better decomposition of blood powder in the soil. Therefore, it increases the growth of basil plants and improves the physiological indicators of basil plants.<br />  <strong> مقدمه و اهداف: </strong>به دلیل اثرات منفی کودهای شیمیایی، لزوم استفاده ازراهکارهای سالم­تربرای تولید محصولات کشاورزی ضروری به نظر می­رسد. از این رو برای مدیریت پسماندهای کشتارگاه­های صنعتی به عنوان منبع غنی از عناصرغذایی و آمینواسیدها یکی از دغدغه‌های اصلی محققان دردهه‌های اخیر است. در این راستا، پژوهشی برای ارزیابی رشد گیاه ریحان در شرایط استفاده از پودرخون حاصل از کشتارگاه و اثرات میکروارگانیسم بر بهبود دسترسی عناصرغذایی و آمینواسیدهای موجود در پودر خون انجام شد.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روشها</strong>: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار درگلخانه دانشگاه محقق اردبیلی در زمستان سال 1403 به صورت کشت گلدانی انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل  پودر خون در چهار سطح (0، 2، 4 و 6 گرم در کیلوگرم) بود و عامل دوم تلقیح باکتری­های هیدرولیز کننده پروتئین و محرک رشد در سه تیمار (شاهد، باکتری باسیلوس لیکنی فورمیس، باکتری باسیلوس سوبتلیس) بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافته­ها</strong>: پودر خون 6 گرم بر کیلوگرم باعث افزایش 9/25 درصد ارتفاع بوته، افزایش (85/59 ، 65 درصد) به ترتیب در وزن تر ریشه و وزن خشک ریشه نسبت به تیمار بدون کاربرد پودر خون شد. تلقیح باکتری لیکنی­فورمیس باعث افزایش وزن تر  خشک اندام­هوایی به ترتیب (97/27  ، 53/35 درصد) در تیمار 6 گرم برکیلوگرم پودر خون شد. یشترین تعداد برگ (7/27عدد)  و بالاترین طول ریشه  (95/17 سانتی­متر) در غلظت پودر خون 6 ­گرم بر کیلوگرم به همراه تلقیح باکتری باسیلوس لیکنی فورمیس بدست آمد. همچنین در غلظت 6 ­گرم بر کیلوگرم پودر خون تلقیح با باکتری باسیلوس لیکنی­فورمیس باعث افزایش 18درصدی  سطح برگ نسبت به عدم تلقیح باکتری هیدرو لیز کننده شد. همچنین در غلظت 6 ­گرم بر کیلوگرم پودر خون تلقیح با باکتری باسیلوس لیکنی­فورمیس باعث افزایش به ترتیب  46/23 ،  48/32 ، 83/16 و 71/25 درصدی کلروفیل  , b ,a کارتنوئید و کلروفیل کل  نسبت به عدم تلقیح باکتری هیدرولیز کننده شد. بیشترین مقدار فنول کل (41/22 میلی­گرم بر گرم) در غلظت پودر خون 6 گرم بر کیلوگرم به همراه تلقیح باکتری باسیلوس لیکنی فورمیس بدست آمد.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه­گیری</strong>: با توجه به نتایج به دست آمده از تحقیق، تلقیح باکتری هیدرو لیز کننده پروتئین باعث تجزیه بهتر پودر خون در خاک می­گردد. بنابراین رشد گیاه ریحان را افزایش داده باعث بهبود شاخص­های فیزیولوژیکی گیاه ریحان می­شود.<strong> </strong> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_22289_b00dac6e905b4ff976d18cf73bc7b014.pdf