دانشگاه تبریز دانش کشاورزی وتولید پایدار 2476-4310 36 3 2026 09 23 Investigating the Yield and Yield Components of different rapeseed (Brassica napus L.) genotypes in various Planting Methods at Sari region بررسی عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های مختلف کلزا (Brassica napus L.) در شیوه‌های مختلف کاشت در منطقه ساری 121 134 22307 10.22034/saps.2025.64263.3302 FA نازنین امیری بشلی گروه زراعت، ,واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران حمیدرضا مبصر گروه زراعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر، قائم‌شهر، ایران علیرضا دانشمند گروه زراعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر، قائم‌شهر، ایران همت اله پیردشتی گروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Journal Article 2024 10 30 <strong>Background & Objectives:</strong> Different cultivation methods of rapeseed and the use of planting machines have a significant impact on its germination, emergence, and yield. Therefore, the present study was designed to compare the response of different rapeseed genotypes to various sowing methods and increase the resource efficiency.<br /> <br /><strong>Materials & Methods:</strong> The research was carried out in two growing seasons )2020-2021, 2021-2022) using a split-plot experiment based a randomized complete block design with three replications at Panbezarekti village in Sari. The experimental treatments included four sowing methods: hand broadcasting (HB), mechanical broadcasting (MB), transplanting (TR), and row planter (RP) in the main plot, and four genotypes including Trapper, Hyola 50, Pioneer, and RGS003 as the sub-plot.<br /> <br /><strong>Results:</strong> The highest amount of stem diameter, plant height, number of secondary branches, pod length, number of pods per plant, seed number, and weight per pod were related to the Pioneer genotype and RP. Additionally, the highest seed yield (3633.33 and 3566.67 kg/ha) and oil yield (1312.50 and 1260.50 kg/ha) were associated with the Pioneer genotype using RP and TR, respectively. Moreover, the Pioneer genotype had the highest oil percentage across all sowing methods, with 34.28%, 34.58%, 36.11%, and 35.33%.<br /> <br /><strong>Conclusion: </strong>Overall, the highest yield attributes of genotypes were obtained from RP. Furthermore, the Pioneer was the best genotype in all traits, while the RGS003 genotype had the lowest yield. After repeating the experiment and confirming the results, the Pioneer genotype can be recommended to be planted using a RP for increasing yields.<br /> <br />  قدمه و اهداف: کشت کلزا به روش‌های مختلف و با استفاده از ماشین‌های کاشت با ایجاد فاصله و تراکم مناسب بر جوانه‌زنی، سبز‌شدن و عملکرد آن تأثیر به‌سزایی دارد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف مقایسه پاسخ ژنوتیپ‎های مختلف کلزا به روش‌های مختلف بذرکاری جهت افزایش بهره‌وری از منابع تولید اجرا شد.<br /> <br />مواد و روش‌ها: پژوهش در دو سال زراعی (1400-1399 و 1401-1400) به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در روستای پنبه‌زارکتی ساری اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار روش نر کاری کلزا به صورت دستی بذرکاری کلزا به‌صورت دستی، بذرکار، نشائی و ردیف‌کار به‌عنوان عامل اصلی و چهار ژنوتیپ تراپر[1]، هایولا 50[2]، پایونیر[3] و آرجی‌اس 003[4] به‌عنوان عامل فرعی بود.<br /> <br />یافته‌ها: بیشترین مقدار قطر ساقه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، طول خورجین، تعداد خورجین در بوته، تعداد و وزن دانه در خورجین مربوط به ژنوتیپ پایونیر و کشت با ردیف‌کار بود. به‌علاوه بیشترین عملکرد دانه (33/3633 و 67/3566 کیلوگرم در هکتار) و روغن (50/1312 و 50/1260 کیلوگرم در هکتار) مربوط به ژنوتیپ پایونیر و به‌ترتیب کشت با ردیف‌کار و نشائی بود. همچنین ژنوتیپ پایونیر در تمامی شیوه‌های بذرکاری با 28/34، 58/34، 11/36 و 33/35 درصد دارای بیشترین درصد روغن بود.<br /> <br />نتیجه‌گیری: در مجموع، بیشترین عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های مورد بررسی کلزا مربوط به بذرکاری با ردیف‌کار بود. افزون‌بر‌این، بهترین ژنوتیپ نیز در همه صفات مربوط به ژنوتیپ پایونیر بود و در مقایسه ژنوتیپ آرجی‌اس 003 کمترین عملکرد را داشت. پس از تکرار آزمایش و اطمینان از نتایج می‌توان کشت ژنوتیپ زمستانه پایونیر به‌وسیله دستگاه ردیف‌کار را جهت افزایش عملکرد پیشنهاد کرد.<br /> <br />  https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_22307_71fb42c077ac9612cf3cb03b94499a53.pdf