دانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022The effect of chemical and biological nitrogen fertilizers on yield and yield components of safflower (Carthamus tinctorius L.) and mung bean (Vigna radiate L.) in intercroppingاثرکود های شیمیایی و زیستی نیتروژنه بر عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) و ماش (Vigna radiate L.) در کشت مخلوط1242058210.22034/saps.2024.58361.3111FAمیلادنوجوکیگروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوجعلیرضایدویعضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه یاسوجمحسنموحدی دهنویعضو هیأت علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه یاسوجمهردادمحلوجیبخش تحقیقات علوم زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایرانبهراممجد نصیریبخش تحقیقات علوم زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایرانفاطمهابراهیمیگروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوجJournal Article20230910<strong>Background and Objective:</strong> Intercropping of leguminous plants with oil plants is a relatively new approach to achieve sustainable agriculture. Improving plant nutrition through integrated management increases the efficiency of intercropping systems. The purpose of this research is to investigate the response of safflower and mung bean to the integrated application of nitrogen fertilizers in intercropping.<br /><strong> </strong><br /><strong>Material and Methods:</strong> The experiment was conducted as a split plot base on the randomized complete block design with 3 replications in 2019. The experimental factors include the application of nitrogen fertilizer (0, 50 kg. ha<sup>-1</sup> of nitrogen + Nitroxin and 100 kg.ha<sup>-1</sup> nitrogen) in the main plots and the intercropping patterns (pure cropping of safflower and mung bean and their intercropping with ratios of 1:1, 2:1 and 1:2) were in sub-plots. Morphological traits, yield and yield components of two plants and land equivalent ratio were evaluated.<br /><strong> </strong><br /><strong>Results:</strong> The results showed that in the conditions of no application of nitrogen fertilizer, the grain yield of safflower and mung bean in intercropping patterns was reduced compared to pure cropping. The application of 50 kg. ha<sup>-1</sup> of chemical nitrogen + Nitroxin biological nitrogen fertilizer compensated the decrease in yield in intercropping proportions. The land equivalent ratio in all intercropping patterns was higher than one, which indicated the usefulness of intercropping of these crops compared to pure cultivation.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion:</strong> In general, based on the results, the ratio 2:1 of mung beans and safflower intercropping with 50 kg.ha<sup>-1</sup> + Nitroxin can be introduced for more efficient use of land.<br /> <strong>مقدمه و اهداف:</strong> الگوی کشت مخلوط گیاهان خانواده بقولات با گیاهان روغنی رویکردی نسبتاً جدید برای دستیابی به کشاورزی پایدار میباشد. بهبود تغذیه گیاهان از طریق مدیریت تلفیقی سبب افزایش کارایی الگوهای کشت مخلوط میشود. هدف از این پژوهش بررسی پاسخ گلرنگ و ماش به کاربرد تلفیقی کودهای شیمیایی و زیستی نیتروژنه در کشت مخلوط است.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روشها:</strong> آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1399 اجرا شد. عاملهای آزمایشی شامل کاربرد کود نیتروژنه (صفر، 50 کیلوگرم نیتروژن + کود زیستی نیتروکسین و 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) در کرتهای اصلی و الگوی کشت مخلوط در 5 سطح (کشت خالص گلرنگ و ماش و کشت مخلوط آنها با نسبتهای 1:1، 2:1و 1:2) در کرتهای فرعی بود. صفات مورفولوژیک، اجزای عملکرد، عملکرد هر دو گیاه و نسبت برابری زمین ارزیابی شد.<br /> <strong> </strong><br /><strong>یافتهها:</strong> نتایج نشان داد در شرایط عدم کاربرد کود نیتروژنه از عملکرد دانه در گلرنگ و ماش در الگوهای کشت مخلوط نسبت به کشت خالص کاسته شد. کاربرد 50 کیلوگرم کود نیتروژن شیمیایی+ زیستی نیتروکسین، کاهش عملکرد را در نسبتهای کشت مخلوط جبران نمود. نسبت برابری زمین (LER) در تمامی الگوهای مخلوط بالاتر از یک بود که نشاندهنده سودمندی کشت مخلوط گلرنگ همراه با ماش نسبت به کشت خالص بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجهگیری</strong>: در مجموع بر اساس نتایج حاصله میتوان مخلوط دو ردیف ماش+ یک ردیف گلرنگ را به همراه 50 کیلوگرم نیتروژن+ نیتروکسین برای استفاده کارامد تر از زمین معرفی نمود.<br /> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20582_44fb13740ab518985e943e47be00b952.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Improving Yield and Essential Oil of fennel (Foeniculum vulgare Mill) Intercropping with Fodder Plants under different Management of Soil Fertilityبهبود عملکرد و اسانس رازیانه (Foeniculum vulgare Mill) در کشت مخلوط با گیاهان علوفهای تحت مدیریتهای مختلف حاصلخیزی خاک25422062610.22034/saps.2024.57998.3095FAالههتشکری فرددانشگاه گیلان، رشت، ایرانغلامرضامحسن آبادیاستادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانگشاه گیلانسید محمد رضااحتشامیهیئت علمی دانشگاه گیلانسمانهاسدی صنمموسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور/ تهران/ ایرانJournal Article20230815<strong>Background and Objectives</strong><strong>: </strong>Lack of fodder and increasing demand for medicinal plants in the country has led to the necessity of producing these plants in a safe and healthy way. Therefore, intrecropping and reducing the use of chemical fertilizers by replacing them with biological and organic fertilizers are very important for the production of these plants. In this research, the ability to biennial medicinal plant fennel with annual fodder plants was evaluated in order to achieve proper yield in a sustainable manner.
<strong>Materials and Methods</strong><strong>:</strong><strong> </strong>This experiment was conducted during two crop years of 2017-2018 in the research farm of the Research Institute of Forests and Ranges, Karaj, Iran, as a factorial experiment in the form of a randomized complete block design and in three replications. The experimental treatments include fertilizer levels (100% of NPK chemical fertilizers, a mixture of biofertilizers Aztobarur1, Phosphatebarvar2 and Petabarvar2, vermicompost (six t.h<sup>-1</sup>), a combination of 50% chemical fertilizers+biofertilizers+vermicompost and a combination of 75% chemical fertilizers+biofertilizers+vermicompost) and replacement mixed crop ratios (pure cultivation of fennel, hairy vetch and forage corn, ratio 1:1 fennel:forage plant, ratio 2:1 fennel:forage plant and ratio 1:2 fennel:forage plant). growth period of fennel is about six months, and during this period, the fennel first grew to the stage of rapid growth next to the fennel and after harvesting the fennel at 50% flowering, the corn plant was planted.
<strong>Results</strong><strong>:</strong> The results showed that the effect of cultivation patterns and soil fertility management on the quantitative and qualitative yield of fennel is significant. Also, the highest plant growth and yield was observed in all cultivation patterns and fertilizer treatments in the second year of the experiment compared to the first year. The highest plant height (148 cm) and the number of seeds in the umbrella (182) were obtained for pure cultivation with the combination of 75% of chemical fertilizers+biological fertilizers+vermicompost in the second year. While the highest number of sub-branches (14), thousand seed weight (4 gr), seed yield (1964 kg.ha<sup>-1</sup>) and essential oil yield (35 kg. ha<sup>-1</sup>) are related to 1:1 ratio of fennel: fodder plants in the same fertilizer treatment in 2017.
<strong>Conclusion</strong><strong>:</strong> In general, the application of intercropping and fertilizer treatments increased the quantitative and qualitative characteristics of fennel in both years. So that in the first year, due to the initial slow growth of fennel and the low height of hairy vetch, both plants benefited positively from intercropping, and after fennel started to grow rapidly, hairy vetch was harvested and fodder corn was planted instead. It was cultivated that both plants grew well in intercropping. In the second year, due to the presence of fennel in the field, intercropping was more beneficial than pure cultivation of fennel.
<strong>مقدمه و اهداف:</strong> کمبود علوفه و افزایش تقاضا برای گیاهان دارویی در کشور منجر به ضرورت تولید این گیاهان را به شیوهای ایمن و سالم شده است. از این رو، کشت مخلوط و کاهش استفاده از کودهای شیمیایی توسط جایگزینی با کودهای زیستی و آلی جهت تولید این گیاهان بسیار مهم میباشد. در این پژوهش قابلیت کشت گیاه دارویی دو ساله رازیانه همراه با گیاهان یک ساله علوفهای در جهت دستیابی به عملکرد مناسب به شیوهای پایدار مورد ارزیابی قرار گرفت.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها: </strong>این آزمایش، طی دو سال زراعی 1397-1396 در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور-کرج، به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی و در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سطوح کود (100 درصد کودهای شیمیایی NPK، مخلوطی از کودهای زیستی ازتوبارور1، فسفات بارور2 و پتابارور2، ورمیکمپوست (شش تن در هکتار)، تلفیق 50 درصد کودهای شیمیایی+کودهای زیستی+ورمیکمپوست و تلفیق 75 درصد کودهای شیمیایی+کودهای زیستی+ورمیکمپوست) و نسبتهای کشت مخلوط جایگزینی (کشت خالص رازیانه، ماشک گل خوشهای و ذرت علوفهای، نسبت1:1رازیانه:گیاه علوفهای، نسبت2:1رازیانه:گیاه علوفهای و نسبت1:2رازیانه:گیاه علوفهای بود. دوره رسیدگی دانه رازیانه حدود شش ماه میباشد که در طی این مدت، ابتدا رازیانه تا مرحله رشد سریع در کنار ماشک گل خوشهای رشد کرده و پس از برداشت ماشک در 50 درصد گلدهی، گیاه ذرت مورد کاشت قرار گرفت.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها: </strong>نتایج نشان داد که اثر الگوهای کشت و مدیریتهای حاصلخیزی خاک بر عملکرد کمی و کیفی رازیانه معنیدار میباشد. همچنین، بیشترین رشد و عملکرد گیاه در تمامی الگوهای کشت و تیمارهای کودی در سال دوم آزمایش نسبت به سال اول مشاهده شد. بیشترین ارتفاع بوته (148 سانتیمتر) و تعداد دانه در چتر (182) برای کشت خالص با تلفیق 75 درصد کودهای شیمیایی+کودهای زیستی+ورمیکمپوست در سال دوم به دست آمد. در حالی که بیشترین تعداد شاخه فرعی (14)، وزن هزار دانه (چهار گرم)، عملکرد دانه (1964 کیلوگرم بر هکتار) و عملکرد اسانس (35 کیلوگرم در هکتار) مربوط به نسبت1:1رازیانه:گیاهان علوفهای در همان تیمار کودی و سال 1397 بود.
<strong> </strong>
<strong>نتیجهگیری:</strong> در مجموع، به کارگیری کشت مخلوط و تیمارهای کودی در هر دو سال آزمایش ویژگیهای کمی و کیفی رازیانه را افزایش داد. به طوری که در سال اول به دلیل رشد بطئی ابتدایی رازیانه و ارتفاع کم ماشک گل خوشهای، هر دو گیاه به طور مثبت از مزایای کشت مخلوط برخوردار شدند و پس از ورود رازیانه به رشد سریع، ماشک برداشت شد و به جای آن ذرت علوفهای کشت شد که به خوبی هر دو گیاه در کشت مخلوط رشد کردند. در سال دوم نیز به علت اینکه رازیانه در مزرعه حضور داشت، کاشت مخلوط به طور کامل نسبت به تک کشتی رازیانه مفید بود.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20626_fd12b1bde063fe81694eda99a8444f61.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Interaction of humic acid and biological phosphorus on the yield of pinto bean (Phaseolus vulgaris L.) in deficit irrigation conditionsبرهکمنش اسیدهیومیک و فسفر بیولوژیک بر عملکرد لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris L.) در شرایط کمآبیاری43612058110.22034/saps.2024.60328.3173FAنداحسین زادهگروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانعلیرضاپیرزادگروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانJournal Article20240129<strong>Background and Objectsive:</strong> Nowadays, due to environmental considerations and water deficit, the use of humic acid along with phosphate-solubilizing bacteria (through various mechanisms including the production of siderophores and increased phosphorus uptake by plants) leads to a significant improvement in the physical, chemical, and biological properties of the soil, and increases the yield of crops. This research was done, in order to investigate the effect of drought stress and some fertilizer sources, including biofertilizer and humic acid, on some morphological and physiological characteristics of pinto beans under drought stress conditions.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials and Methods: A</strong> factorial experiment was carried out based on randomized complete block design with two factors and three replications in the Aghblag region (38º 21' 31" N latitude, 47º 39' 53" E longitude). The first factor was irrigation in two levels of full irrigation (100% of field capacity; FC) and deficit irrigation (70% FC), and the second factor was different sources of fertilizers in 6 levels (chemical P(150 kg/ha), biological P (100 g/ha Phosphate Barvar2), 50% chemical P+biological P, chemical P+humic acid (10 l/ ha), biological P+humic acid, 50% chemical P+biological P+humic acid).<br /><strong> </strong><br /><strong>Results: </strong>According to the results, the seficit irrigation led to a decrease in plant height, stem diameter, number of leaves and leaf weight, while the fertilizer treatment, especially 50% chemical P+biological P+humic acid caused to increase in plant height, number of leaves, number of seeds and 100-seed weight. Seed protein increased in the treatments with chemical and biological fertilizers at the same time (by 19% with humic acid and 12% without humic acid) compared to the control. In general, with the combination of bio-fertilizer and humic acid, and using half of the chemical fertilizer, the highest seed yield (19.54 g/plant) was obtained in deficit irrigation.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion: </strong>Therefore, to maintain the quality and yield of pinto bean at 70% FC, the half of chemical P+biological P+humic acid is recommended.<br /> <br /><strong> </strong><strong>مقدمه و اهداف: </strong>امروزه با توجه به ملاحظات زیست محیطی و کمبود آب، استفاده از هیومیکاسید همراه با باکتریهای حل کنندة فسفات (از طریق سازوکارهای مختلفی از جمله تولید سیدروفورها و افزایش جذب فسفر توسط گیاه) منجر به بهبود قابل ملاحظهای در خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک، و افزایش عملکرد گیاهان زراعی میشود. پژوهش حاضر بهمنظور بررسی اثر کمآبیاری و منابع کودی ازجمله کودهایزیستی و هیومیکاسید بر ویژگیهای مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی لوبیا چیتی (<em>Phaseolus</em> <em>vulgaris</em> L.) توده بومی مشکین شهر انجام شد.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روشها:</strong> آزمایش فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و سه تکرار در مشکینشهر با عرض جغرافیایی 38 درجه و 21 دقیقه و 31 ثانیه عرض شمالی و طول جغرافیایی47 درجه و 39 دقیقه و 53 ثانیه طول شرقی و بهار سال 1399 اجرا شد. فاکتور اول در دو سطح آبیاری کامل (100درصد ظرفیت زراعی با آب مصرفی 5500 مترمکعب درهکتار) و کمآبیاری (70 درصد ظرفیت زراعی با آب مصرفی 3500 مترمکعب درهکتار)، و فاکتور دوم منابع کودی در 6 سطح (کود شیمیایی فسفاته به عنوان شاهد، کود زیستی فسفات بارور2، نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2 (100گرم درهکتار)، کود شیمیایی فسفاته (150کیلوگرم درهکتار)+هیومیکاسید، کود زیستی فسفات بارور2+هیومیکاسید (10لیتر درهکتار) و نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2+هیومیکاسید) بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافتهها:</strong> با توجه به نتایج، اعمال کمآبیاری منجر به کاهش ارتفاع گیاه، قطر ساقه، تعداد برگ و وزن برگ شد، در حالی که تیمار کودی به ویژه نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2+هیومیکاسید منجر به افزایش ارتفاع گیاه، تعداد برگ، تعداد دانه و وزن صد دانه شد. پروتئین دانه در تیمارهای واجد کود شیمیایی و بیولوژیک همزمان با کاربرد هیومیکاسید 19 درصد و بدون هیومیکاسید 12 درصد نسبت به شاهد افزایش داشت. بهطور کلی با ترکیب کود زیستی و هیومیکاسید، و مصرف نصف کود شیمیایی، بیشترین عملکرد دانه (54/19 گرم دربوته) در شرایط کمآبیاری بهدست آمد.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجهگیری:</strong> بنابراین برای حفظ کیفیت و عملکرد دانه لوبیا چیتی در شرایط آبیاری با 70 درصد آب محاسبه شده برای رسیدن به ظرفیت زراعی، تیمار نصف کود شیمیایی فسفاته+کود زیستی فسفات بارور2+هیومیکاسید توصیه میشود.<br /> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20581_d706a957093573653e945fa6b188f21e.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Investigating the effect of Biological and Chemical Fertilizers on some Agronomic Traits and Physiological Indicators of Chenopodium quinoa Willd in the Climatic Conditions of Jajarm cityاثر کودهای زیستی و شیمیایی بر برخی از صفات زراعی و شاخصهای فیزیولوژیکی کینوا (Chenopodium quinoa Willd) در شرایط اقلیمی شهرستان جاجرم63762059610.22034/saps.2024.57653.3084FAمجتبیرمضانی مطلقکارمند سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالیعلیرضادادخواهگروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه بجنوردمهدیبابائیانگروه مهندسی زراعت -اکولوژی دانشکده کشاورزی دانشگاه بجنوردJournal Article20230721<strong>Background & </strong><strong>Objectives</strong>: In addition to polluting water and soil resources and affecting the quality of agricultural products, the use of chemical fertilizers also has environmental consequences; for this reason, by replacing biological fertilizers in the production of agricultural products with the aim of soil fertility, they try to pay attention to the goals of sustainable agriculture. This experiment investigates the effect of using chemical and biological fertilizers on some traits of quinoa plant, with the aim of reducing and eliminating chemical fertilizers in the climatic conditions of Jajarm region.
<strong> </strong>
<strong>Materials & Methods</strong>: This experiment was conducted as a completely randomized block design with three replications on the quinoa plant of Titi Kaka variety in field conditions in 2018. The investigated treatments include the levels of biological fertilizers: A: control (without biological agent), A<sub>1</sub>: seed inoculation, A<sub>2</sub>: seed inoculation with and consumption at the time of four leaves and A<sub>3</sub>: seed inoculation with soil and consumption at the time of four leaves and eight leaves; And there were four levels of chemical fertilizer consumption: B: 100% of the chemical fertilizer recommended by the region, B<sub>1</sub>: 60% chemical fertilizer recommended by the region, B<sub>2</sub>: 30% chemical fertilizer recommended by the region, and B<sub>3</sub>: no chemical fertilizer.
<strong> </strong>
<strong>Results:</strong> The results showed that the treatments with 60% of the recommended chemical fertilizer along with biofertilizers caused a significant increase in the plant height (14.91%), the number of lusters in the main cluster (14.05%) and the harvest index (13.69%) compared to the control. Meanwhile, the highest yield was achieved in the treatment of biological fertilizer with seed + irrigation fertilizer at the four-leaf stage + 60% of the recommended chemical fertilizer (A<sub>2</sub>B<sub>1</sub>) with an average of 349.80 g.m<sup>-2</sup>, which increased the yield by 57.49% compared to the control. Also, the use of chemical and biological fertilizers caused an acceptable increase in growth indicators such as crop growth rate and net absorption rate, which can be caused by the increase in dry matter production and the crop growth period under the influence of the use of these fertilizers.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion</strong>: In general, the results of this research showed that the use of biological fertilizers, in addition to reducing the use of chemical fertilizers by 40% in the climatic conditions of Jajarm city, can increase the yield of quinoa plant up to 57.49%. It should be considered as a suitable method for realizing environmental goals and moving towards sustainable agriculture.
<br /><br /><strong>مقدمه و </strong>ا<strong>هداف: </strong>استفاده بیرویه از کودهای شیمیایی علاوه بر آلودگی منابع آب و خاک و تاثیرگذاری بر کیفیت محصولات کشاورزی، پیامدهای منفی زیست محیطی نیز در پی دارد، بههمین دلیل سعی میشود تا با استفاده از کودهای زیستی بهجای کودهای شیمیایی در تولید محصولات کشاورزی ضمن حفظ حاصلخیزی خاک، اهداف کشاورزی پایدار را نیز مورد توجه قرار داد. هدف این آزمایش بررسی تاثیر مصرف کودهای شیمیایی و زیستی بر برخی صفات گیاه زراعی کینوا، به منظور کاهش مصرف کود های شیمیایی در منطقه جاجرم بود.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روش ها:</strong>این آزمایش بهصورت بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار بر گیاه کینوا رقم تی تی کاکا در شرایط مزرعهای با خاک دارای 1/5 دسیزیمنس شوری و بافت لوم رسی در سال 1398 انجام شد. تیمارهای مورد بررسی شامل نحوه و زمان مصرف (شامل کود زیستی نیتروزیست حاوی باکتری <em>انتروباکتر</em> و کود زیستی فسفوزیست حاوی باکتریهای فسفو باکتریوم با توصیه مصرف 5 لیتر در هکتار) و مقادیر مختلف کودهای شیمیایی (160 کیلوگرم کود نیتروژن از منبع اوره، 150 کیلوگرم کود فسفر از منبع سوپرفسفات تریپل) شامل: بدون مصرف کود زیستی + 100% کود شیمیایی توصیه شده(AB) ، کود زیستی بذرمال + 60% کود شیمیایی توصیه شده(A<sub>1</sub>B<sub>1</sub>) ، کود زیستی بذرمال + 30% کود شیمیایی توصیه شده(A<sub>1</sub>B<sub>2</sub>) ، کود زیستی بذرمال + بدون مصرف کود شیمیایی(A<sub>1</sub>B<sub>3</sub>) ، کود زیستی بذرمال + کودآبیاری در مرحله چهار برگی + 60% کود شیمیایی توصیه شده(A<sub>2</sub>B<sub>1</sub>) ، کود زیستی بذرمال + کودآبیاری در مرحله چهار برگی + 30% کود شیمیایی توصیه شده(A<sub>2</sub>B<sub>2</sub>) ، کود زیستی بذرمال + کودآبیاری در مرحله چهار برگی + بدون کود شیمیایی(A<sub>2</sub>B<sub>3</sub>) ، کود زیستی بذرمال + کودآبیاری در مرحله چهار برگی و هشت برگی + 60% کود شیمیایی توصیه شده(A<sub>3</sub>B<sub>1</sub>) ، کود زیستی بذرمال + کودآبیاری در مرحله چهار برگی و هشت برگی + 30% کود شیمیایی توصیه شده(A<sub>3</sub>B<sub>2</sub>) ، کود زیستی بذرمال + کودآبیاری در مرحله چهار برگی و هشت برگی + بدون مصرف کود شیمیایی (A<sub>3</sub>B<sub>3</sub>) بود.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها: </strong>نتایج نشان داد تیمارهای با مصرف 60 درصد کود شیمیایی توصیه شده به همراه کودهای زیستی باعث افزایش معنیدار ارتفاع بوته (91/14 درصد)، تعداد خوشه جانبی (05/14 درصد) و شاخص برداشت (69/13 درصد) نسبت به شاهد گردید. در این بین بیشترین عملکرد در تیمار کود بیولوژیک بذرمال + کود آبیاری در مرحله چهار برگی + 60% کود شیمیایی توصیه شده (A<sub>2</sub>B<sub>1</sub>) با میانگین80/349 گرم در مترمربع بدست آمد که نسبت به شاهد باعث افزایش 49/57 درصدی عملکرد شد. همچنین مصرف کودهای شیمیایی و زیستی افزایش قابل قبولی در شاخصهای رشدی نظیر سرعت رشد محصول و سرعت جذب خالص را موجب شد که میتواند ناشی از افزایش تولید ماده خشک و دوره رشد محصول تحت تاثیر مصرف این کودها باشد.
<strong> </strong>
<strong>نتیجه گیری:</strong> بهطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که مصرف کودهای زیستی علاوه بر کاهش 40 درصدی مصرف کودهای شیمیایی در شرایط اقلیمی شهرستان جاجرم، میتواند عملکرد گیاه کینوا را تا 49/57 درصد افرایش دهد و بهعنوان یک راهکار مناسب برای تحقق اهداف زیست محیطی و حرکت به سمت کشاورزی پایدار مورد توجه قرار گیرد.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20596_37bd9be2637b9ff3580c4f7ba87a58da.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Effect of on-farm Seed Priming and Foliar Application of Amino Acids on some Growth Indices and Yield of Rainfed Wheat under Supplementary Irrigation Conditionsاثر پرایمینگ مزرعهای بذر و محلولپاشی اسیدهای آمینه بر بعضی شاخصهای رشد و عملکرد گندم دیم تحت شرایط آبیاری تکمیلی77962054710.22034/saps.2024.59364.3142FAنرجسحجتی فهیمگروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینامحمد علیابوطالبیانگروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینامهردادچایچیبخش اصلاح بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدانJournal Article20231126<strong>Abstract</strong>
<strong>Background and Objective</strong>: This research was conducted with the aim of investigating the interactions of on-farm seed priming, foliar application of two amino acids, and supplementary irrigation on improving some growth indices and yield of rainfed wheat.
<strong> </strong>
<strong>Materials and Methods</strong>: The experiment was conducted during the 2021-2020 cropping season at the research farm of the Agricultural Research Center of Hamedan as a three-factor factorial experiment in a randomized complete block design with three replications. The first factor was supplementary irrigation at four levels: planting, flowering, grain filling, and no supplementary irrigation. The second factor was on-farm seed priming (primed and non-primed). The third factor involved foliar application of amino acid (methionine, lysine, and pure water).
<strong> </strong>
<strong>Results</strong>: Supplementary irrigation during the flowering and grain filling increased the maximum leaf area index by 45% and 35%, respectively, and the maximum total dry matter by 24.3% and 10.7%, respectively. The maximum leaf area index and total dry matter were 7.7% and 6% higher, respectively, with seed priming compared to no-priming. The application of both amino acids increased the maximum leaf area index and crop growth rate by 6.9% and 12.5%, respectively, compared to pure water. The relative growth rate increased by 12.5% with supplementary irrigation during the flowering only. Irrigation during the grain filling with the application of methionine was more effective in enhancing yield compared to lysine. Foliar application of both amino acids in combination with supplementary irrigation at flowering increased grain yield by about 45% compared to the control treatment (no supplementary irrigation and no amino acids).
<strong> </strong>
<strong>Conclusion</strong>: Supplementary irrigation during the flowering, along with foliar application of amino acids and on-farm seed priming, can lead to the improvement of growth and yield of rainfed wheat by reducing drought stress intensity.
<strong>مقدمه و اهداف</strong>: این پژوهش با هدف بررسی برهمکنشهای پرایمینگ مزرعهای بذر، محلولپاشی دو نوع اسید آمینه و آبیاری تکمیلی بر بهبود برخی شاخصهای رشد و عمکرد دانه گندم دیم انجام گرفت.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روش ها</strong>: آزمایش در سال زراعی 1400-1399 در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی همدان بصورت فاکتوریل سه عاملی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل اول آبیاری تکمیلی در چهار سطح شامل مرحله کاشت، گلدهی، پر شدن دانه و بدون آبیاری تکمیلی بود، عامل دوم پرایمینگ مزرعهای بذر در دو سطح پرایم شده و پرایم نشده بود. عامل سوم نیز محلولپاشی آمینواسید در سه سطح متیونین، لیزین و آب خالص منظور شد.
<strong> </strong>
<strong>یافته</strong><strong>ها</strong>: آبیاری تکمیلی در مراحل گلدهی و پر شدن دانه بیشینه شاخص سطح برگ را بهترتیب 45 و 35 درصد و بیشینه ماده خشک کل را به ترتیب 3/24 و 7/10 درصد افزایش داد. بیشینههای شاخص سطح برگ و ماده خشک کل نیز با پرایمینگ مزرعهای بذر در مقایسه با عدم پرایمینگ به ترتیب 7/7 و 6 درصد بالاتر شد. کاربرد هر دو اسید آمینه در مقایسه با اسپری آب خالص بیشینه های شاخص سطح برگ و سرعت رشد محصول را به ترتیب 9/6 و 5/12 درصد افزایش داد. سرعت رشد نسبی تنها با آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی 5/12 درصد بیشتر شد. آبیاری در مرحله پر شدن دانه با کاربرد متیونین بر عملکرد دانه موثرتر از لیزین بود. محلولپاشی با هر دو نوع اسید آمینه در ترکیب با آبیاری تکمیلی هنگام گلدهی در مقایسه با تیمار شاهد (بدون آبیاری تکمیلی و بدون اسید آمینه) عملکرد دانه را حدود 45 درصد افزایش داد.
<strong> </strong>
<strong>نتیجه</strong><strong>گیری</strong>: آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی همراه با محلولپاشی اسیدهای آمینه و پرایمینگ مزرعهای میتواند با کاهش شدت تنش خشکی باعث بهبود شاخصهای رشد و عملکرد گندم دیم شود.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20547_053c667d4de82bcfa429ea1675c525c8.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022A comparison study on the impact of organic nitrogen-enriched vermicompost, non-modified vermicompost and chemical fertilizers on corn plant growth and some soil biological indicesمطالعه مقایسهای تاثیر ورمیکمپوست غنی شده با نیتروژن آلی، ورمیکمپوست معمولی و کود شیمیایی بر رشد گیاه ذرت و برخی شاخصهای زیستی خاک971102057910.22034/saps.2024.61215.3207FAسمانهاحمدی قشلاقیگروه علوم خاک دانشگاه تبریزناصرعلی اصغرزاداستادعادلریحانی تبارگروه علوم خاک دانشگاه تبریزپربنتسونبیولوژی خاک دانشگاه لوند سوئدJournal Article20240414<strong>Background & Objective: </strong>Nitrogen immobilization in vermicompost leads to its enrichment with organic nitrogen which in turn decreases N losses and enhances nitrogen use efficiency in plants. We hypothesized that the vermicompost enriched with organic-N could promote corn plant nutrition and growth compared to the conventional vermicompost and chemical fertilizers.<br /><strong> </strong><br /><strong>Materials & Methods:</strong> The experiment was conducted under greenhouse conditions with five treatments including vermicompost (VC), vermicompost mixed with urea (VC-N), vermicompost enriched with organic nitrogen (VC-IN), NPK chemical fertilizer (CF) and control. Each treatment had four replications.<br /><strong> </strong><br /><strong>Results: </strong>Corn growth and chlorophyll index were significantly enhanced by vermicompost enriched with organic nitrogen, but no significant difference was observed between the CF, VC-IN and VC-N. In VC-IN treatment, the shoot had the highest amounts of phosphorus, potassium, iron, copper, and zinc because of increasing nutrient absorption. However, CF and VC-N had higher shoot nitrogen levels than the VC-IN. Soil analysis after plant harvesting revealed that the VC treatment had a significantly higher nitrogen concentration than other treatments. Concerning the biological properties of the soil, VC-IN showed the highest amount of soil basal respiration and the lowest amount of substrate induced soil respiration among the treatments.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion:</strong> Farmers can improve soil fertility by using vermicompost that is enriched with organic nitrogen, since it aids in the uptake of nutrients and promotes plant growth. Furthermore, in comparison to chemical fertilizers, VC-IN treatment plays a greater role in improving of nitrogen maintaining in the soil.<br /> <strong>مقدمه و اهداف</strong>: غیرمتحرکسازی نیتروژن در ورمیکمپوست باعث غنیسازی این کود میشود که به نوبه خود اتلاف نیتروژن را کاهش و کارایی مصرف نیتروژن در گیاهان را افزایش میدهد. به نظر میرسد ورمیکمپوست غنیشده با نیتروژن آلی، تغذیه و رشد گیاه ذرت را در مقایسه با ورمیکمپوست معمولی و کودهای شیمیایی بهبود بخشد.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها:</strong> آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار و چهار تکرار در شرایط گلخانهای با کشت گلدانی ذرت اجرا شد. تیمارها شامل شاهد بدون کود، کود شیمیایی NPK (CF)، ورمی کمپوست غنی شده با نیتروژن آلی (VC-IN) ، ورمی کمپوست مخلوط شده با اوره (VC-N) و ورمی کمپوست معمولی (VC) بودند.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها:</strong> تیمارVC-IN، رشد گیاه و شاخص کلروفیل را بصورت معنیداری افزایش داد ولی اختلاف بینCF، VC-N و VC-IN غیر معنیدار بود. همچنین VC-IN جذب عناصر غذایی گیاه را افزایش داد و بیشترین مقدار عناصر غذایی فسفر، پتاسیم، آهن، مس و روی بخش هوایی گیاه مربوط به همین تیمار بود، اما مقدار نیتروژن گیاه در تیمار کود شیمیایی و VC-N بیشتر از تیمار VC-IN بود. غلظت نیتروژن خاک در تیمار VC بصورت معنی داری بیشتر از سایر تیمارها بود. از خصوصیات بیولوژیک خاک نیز بیشترین مقدار تنفس پایه و کمترین مقدار تنفس برانگیخته خاک در VC-IN مشاهده شد.
<strong> </strong>
<strong>نتیجه گیری:</strong> ورمیکمپوست غنی شده با نیتروژن آلی با کمک به جذب عناصر غذایی و افزایش رشد گیاه میتواند گزینه مناسبی برای کشاورزان به جای ورمیکمپوست معمولی باشد. علاوه براین تیمار VC-IN در مقایسه با کود شیمایی نقش بیشتری در نگهداشت نیتروژن آلی در خاک داشت.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20579_e9ea13292748763c04651acd928e9b37.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022The Effect of Application Methods of Some Biological Growth Stimulants on Quantitative and Qualitative Characteristics of Wheat (Triticum Aestivum L.)تاثیر روشهای کاربرد برخی محرکهای رشد زیستی گیاهی بر ویژگیهای کمی و کیفی گندم (Triticum aestivum L.)1011122062510.22034/saps.2024.61061.3202FAاحمدتوبهاستاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانسلیمفرزانهاستادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانسعیدحیدرزادهپسا دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانرفعتحسنی نسب فرزانهدانشجوی دکتری علوم علفهای هرز دانشگاه محقق اردبیلیJournal Article20240403<strong>Background and Objectives:</strong> In modern agriculture, the use of plant growth stimulants is one of the ways to increase the yield of strategic plants, including wheat, and can reduce the negative effects of environmental stress, including drought. The use of plant growth stimulants may improve the yield and quality of wheat by increasing the speed and power of plant establishment and absorption of plant nutrients in rainfed conditions, therefore, the purpose of this study is to compare the effect of the use of different plant growth stimulants on the quantitative and qualitative traits of wheat in rainfed conditions.
<strong>Materials and Methods:</strong> <strong>:</strong> In order to investigate the effect of plant growth stimulants on some quantitative and qualitative characteristics of wheat, this research was conducted as a randomized complete block design with 15 treatments and 4 replications in 2019 grwoth season in the Research Farm of the Faculty of Agriculture of Mohaghegh Ardabili University, Ardabili. The treatments included different seed coating treatments at 6 levels (3, 6 and 9 g kg<sup>-1</sup> of humic acid and seaweed extract) and seed priming at 3 levels (priming with 6 mg L<sup>-1</sup> of humic acid and extract seaweed and hydropriming (control hydroprime) and spraying with a concentration of 200 and 300 mlgr l<sup>-1</sup> of humic acid and seaweed extract, pure water spraying and treatment without pretreatment and without spraying (control).
<strong>Results:</strong> The results showed that different methods of using plant growth stimulants with seaweed extract and humic acid had a significant effect on increasing the number of tiller per plant, the number of spikes per square meter, the length of the spike, the number of seeds per spike and the 1000-seed weight compared to the control. Under spraying with a concentration of 300 mg L<sup>-1</sup> of humic acid, the highest grain yield and biological yield were obtained with 7694.10 and 19074.90 kg ha<sup>-1</sup>, respectively. The highest of phosphorus (0.335%), potassium (1.62%) and protein (14.95%) and grain protein yield of wheat (1149.12 kg ha<sup>-1</sup>) under spraying with a concentration of 300 mlgr l<sup>-1</sup> of humic acid was obtained. Also, the highest amount of chlorophyll a and b of wheat was observed with 2.10 and 1.83 mg g<sup>-1</sup> fw, respectively, under spraying with a concentration of 300 mg L<sup>-1</sup> of humic acid
<strong>Conclusion:</strong> Based on the results of this research, it can be stated that the use of plant growth stimulants by foliar spraying with a concentration of 300 mg L<sup>-1</sup> of humic acid is more effective in improving the quantitative and qualitative characteristics of the wheat plant and is better for increasing the productivity of crops. Agriculture should use organic and biological inputs instead of chemical fertilizers with the aim of reducing pollution in order to achieve sustainable agriculture.<strong>مقدمه و اهداف: </strong>در کشاورزی نوین، استفاده از محرکهای رشد گیاه، یکی از راهکارهای افزایش عملکرد گیاهان راهبردی از جمله گندم بوده و میتواند اثرات منفی تنش محیطی از جمله خشکی را کاهش دهد. به طوری که کاربرد محرکهای رشد گیاهی ممکن است از طریق افزایش سرعت و توان استقرار گیاهان و جذب عناصر غذایی گیاه در شرایط دیم باعث بهبود عملکرد و کیفیت گندم شود. بنابراین، هدف از انجام این بررسی، مقایسه اثر کاربرد محرکهای رشد گیاهی مختلف بر خصوصیات کمی و کیفی گندم در شرایط دیم است.
<strong>مواد و روشها:</strong> به منظور ارزیابی تأثیر محرکهای رشد گیاه بر برخی خصوصیات کمی و کیفی گندم رقم میهن، این تحقیق در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 15 تیمار و 4 تکرار در سال زراعی 1399 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل روشهای مختلف پوششدار کردن بذور در 6 سطح (به مقدار 3، 6 و 9 گرم از هریک اسید هیومیک و عصاره جلبک دریایی در هر کیلوگرم بذر) و پرایمینگ بذر در 3 سطح (پرایمینگ با 6 میلیگرم از هریک اسید هیومیک و عصاره جلبک دریایی در هر لیتر و هیدروپرایمینگ (شاهد هیدروپرایم )) و محلولپاشی با استفاده از غلظت 200 و 300 میلیگرم در لیتر از هریک هیومیک اسید و عصاره جلبک دریایی، محلولپاشی آب خالص و تیمار بدون پیشتیمار و بدون محلولپاشی (شاهد) بودند.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها:</strong> نتایج نشان داد که روشهای مختلف مصرف محرکهای رشد گیاه با عصاره جلبک دریایی و هیومیک اسید در مقایسه با شاهد تاثیر معنیداری در افزایش تعداد پنجه در بوته، تعداد سنبله در مترمربع، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه گندم نشان داد. بیشترین میزان کلروفیل a و b گندم به ترتیب با 10/2 و 83/1 میلیگرم بر گرم وزن تر تحت محلولپاشی با استفاده از غلظت 300 میلیگرم در لیتر هیومیک اسید مشاهده شد. تحت محلولپاشی با استفاده از غلظت 300 میلیگرم در لیتر هیومیک اسید، بیشترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک گندم به ترتیب با 10/7694 و 90/19074 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. بیشترین میزان درصد فسفر (335/0 درصد)، پتاسیم (62/1 درصد) و میزان پروتئین (95/14 درصد) و عملکرد پروتئین دانه گندم (12/1149 کیلوگرم در هکتار) تحت محلولپاشی با استفاده از غلظت 300 میلیگرم در لیتر هیومیک اسید بهدست آمد.
<strong> </strong><strong>نتیجهگیری:</strong> براساس نتایج این پژوهش میتوان بیان کرد که اسـتفاده از محرکهای رشد گیاه به روش محلولپاشی با غلظت 300 میلیگرم در لیتر هیومیک اسید از کـارایی بیشتری در بهبود ویژگیهای کمی و کیفی گیاه گندم برخودار است و بهتر است برای افزایش راندمان محصولات کشاورزی از نهادههای آلی و زیستی به جای کودهای شیمیایی با هدف کاهش آلودگی در راستای نیل به کشاورزی پایدار استفاده شود.https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20625_7e920341b66a4153ddd522d6bbbb19bf.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Evaluating the Physiological Traits and Grain yield of Dragon head (Lallemantia iberica Fischer & C.A. Meyer) under Drought Stress and application of Biological and Chemical Fertilizersارزیابی صفات فیزیولوژیکی و عملکرد دانه بالنگوی شهری(Lallemantia iberica Fischer & C.A. Meyer ) تحت تنش خشکی و استفاده از کودهای زیستی و شیمیایی1251382062710.22034/saps.2024.59997.3157FAسیده وجیههجلالیدانشگاه تبریزصفرنصراله زادهاستاد دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریزجلیلشفق کلوانقاستاد دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریزJournal Article20240108<strong>Background & Objectives: </strong>To assess the impact of water scarcity and the use of biological and chemical fertilizers on the physiological traits and seed yield of the medicinal plant <em>Lallemantia iberica Fischer & C.A. Meyer</em>, a field experiment was conducted as a split-plot based on a randomized complete block design with three replicates.
<strong>Materials & Methods:</strong> Different levels of irrigation (I1, I2, I3, and I4, representing irrigation after 70, 100, 130, and 160 mm of evaporation from a class A pan, respectively) were assigned to the main plots, while different fertilizer treatments (ammonium phosphate chemical fertilizer, Azoto Fertilizer 1 + Phosphate fertilizer 2, and vermicompost) were applied to the sub-plots.
<strong>Results:</strong> Application of fertilizer treatments improved the physiological performance and reduced leaf temperature, leading to an increase in the growth and grain yield of dragon head. However, the extent of this increase depended on the type of fertilizer used. The application of both ammonium phosphate and biofertilizer at all irrigation levels led to an increase in the relative water content of leaves, leaf chlorophyll index, grain and biological yields. The impact of using ammonium phosphate fertilizer to enhance the physiological efficiency of plants under optimal and mild drought stress conditions was much obvious. However, in cases of severe water stress, the impact of biofertilizers on improving physiological efficiency and growth of plants was more pronounced.
<strong>Conclusion: </strong>This result demonstrates the positive impact of biofertilizers on enhancing the grain yield of dragon head plants under severe drought stress.
<strong> </strong><strong>مقدمه و اهداف:</strong> برای ارزیابی اثرات محدودیت آبی و کاربرد کودهای زیستی و شیمیایی بر برخی ویژگیهای فیزیولوژیکی و عملکرد دانه گیاه دارویی بالنگوی شهری (<em>Lallemantia</em> <em>iberica</em> Fischer & C.A. Meyer)، یک آزمایش مزرعهای بهصورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها:</strong> سطوح مختلف آبیاری (<sub>1</sub>I، <sub>2</sub>I، <sub>3</sub>I و <sub>4</sub>I: به ترتیب آبیاری پس از 70، 100، 130 و 160 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A) در کرتهای اصلی و تیمارهای مختلف کودی (کود شیمیایی فسفات آمونیوم، کود زیستی ازتو بارور ۱ + فسفات بارور ۲ و ورمیکمپوست) و شاهد در کرتهای فرعی قرار گرفتند.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها:</strong> استفاده از تیمارهای کودی با بهبود کارایی فیزیولوژیکی و کاهش دمای برگ سبب افزایش رشد و عملکرد دانه بالنگوی شهری شد، هرچند که این افزایش وابسته به نوع کود مصرفی بود. استفاده از فسفات آمونیوم و کود زیستی در تمام سطوح آبی موجب افزایش درصد آب برگ، شاخص کلروفیل برگ و عملکرد دانه و بیولوژیکی گردیدند. اثر کود فسفات آمونیوم در افزایش کارایی فیزیولوژیکی گیاهان در سطح آبیاری مطلوب و تنشهای خشکی ملایم و متوسط بارزتر بود. هرچند در تنش شدید آبی، تأثیر کودهای زیستی برافزایش کارایی فیزیولوژیکی و رشد گیاهان بیشتر بود.
<strong> </strong>
<strong>نتیجهگیری:</strong> نتایج این پژوهش نشاندهنده تأثیر مثبت کودهای زیستی در بهبود عملکرد گیاه بالنگوی شهری تحت تنش خشکی شدید است.
<strong> </strong>https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20627_10a484f94506e1fd31214e7c3499e927.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022The effect of Phosphate and Nitragin biofertilizers on Yield and Yield Components of rain-fed lentil (Lens culinaris Medik)تأثیر کودهای زیستی فسفاته و نیتراژین بر عملکرد و اجزای عملکرد عدس (Lens culinaris) تحت شرایط دیم1391512055510.22034/saps.2024.61390.3211FAوحیدامیدی گرگریگروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز.عادلدباغ محمدی نسباستاد گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزروح الهامینیاستاد گروه اکوفیزیولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریزJournal Article20240426<strong>Background & Objectives: </strong>Lentil is a plant that has been considered a valuable source of protein, and this issue, as well as the plant's ability to grow in poor soils and different environmental conditions, and its ability to coexist with growth-promoting and nitrogen-fixing bacteria, have led to this plant surviving as an agricultural species to this day and being cultivated in different parts of the world. In this regard, the present study was conducted to investigate the effect of biological and chemical fertilizers on the growth and yield of rainfed lentil (<em>Lens culinaris</em>).
<strong> </strong>
<strong>Materials </strong><strong>&</strong><strong> </strong><strong>Methods:</strong><strong> </strong>This experiment was conducted in a factorial arrangement based on a randomized complete block design with three replications in 2019. The first factor includes Nitragin biofertilizer (control and application of Nitragin), the second factor includes Barvar 2 biofertilizer (control and application of Barvar 2) and the third factor includes urea and triple superphosphate fertilizers (control and application of 35, 70 and 100 % of recommended chemical fertilizers).
<strong> </strong>
<strong>Results:</strong> Based on the observed results, the use of Nitragin and Barvar 2 biofertilizers increased the number of pods in the plant, and the combined use of these two biofertilizers increased the average of these traits more than their separate use. Using of 35% of the recommended chemical fertilizers at all levels of Nitragin and Barvar 2 had the highest grain and biological yield of lentils compared to other levels of chemical fertilizers (up to 57%). On the other hand, with the increasing use of chemical fertilizers, the grain and biological yield of lentils decreased. Finally, the results of this research determined that the combined application of biological fertilizers + 35% of the recommended chemical fertilizers is the most favorable treatment for biomass production and grain yield in lentils under rain-fed conditions.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion: </strong>The combined application of biofertilizers + 35% of recommended chemical fertilizers was the best nutritional treatment for lentil production under rainfed conditions. The use of biofertilizers Nitrazhin and Barvar 2, in addition to improving crop production, can significantly reduce the use of chemical fertilizers, which is in line with the goals of sustainable agriculture.
<strong>مقدمه و </strong><strong>اهداف: </strong>عدس گیاهی است که به عنوان منبع پروتئینی باارزش مطرح بوده و این موضوع و نیز توانایی گیاه از نظر رشد در خاکهای ضعیف و شرایط محیطی مختلف و توانایی همزیستی با باکتریهای محرک رشد و تثبیت نیتروژن، سبب شده که این گیاه بهعنوان گونهای زراعی تا به امروز بقا داشته و در نقاط مختلف جهان مورد کشت قرار گیرد. در این راستا تحقیق حاضر جهت بررسی اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر رشد و عملکرد عدس (<em>Lens culinaris</em>) دیم اجرا گردید.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها: </strong>این آزمایش بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1399 انجام گرفت. عامل اول شامل کود زیستی نیتراژین (شاهد و کاربرد نیتراژین)، عامل دوم شامل کود زیستی بارور 2 (شاهد و کاربرد بارور 2) و عامل سوم شامل کودهای شیمیایی اوره و سوپرفسفات تریپل (شاهد و استفاده از 35، 70 و 100% کود شیمیایی توصیه شده) بودند.
<strong> </strong>
<strong>یافته ها: </strong>بر اساس نتایج مشاهده شده،استفاده از کودهای زیستی نیتراژین و بارور 2 موجب افزایش تعدادنیام دربوته شدند که استفاده توأم این دو کود زیستی در افزایش میانگین این صفات نسبت به کاربرد مجزای آنها بارزتر بود. استفاده از 35% کودهای شیمیایی توصیه شده در تمامی سطوح کود زیستی نیتراژین و بارور 2 بیشترین عملکرد دانهو بیولوژیک عدس را در مقایسه با سایر سطوح کودهای شیمیایی (تا حدود 57 درصد)داشت.از سوی دیگر با افزایش استفاده از کودهای شیمیایی عملکرد دانه و بیولوژیک عدس کاهش یافت. در نهایت، نتایج حاصل از این تحقیق مشخص کرد که کاربرد تلفیقی کودهای زیستی + 35% کودهای شیمیایی توصیه شدهمطلوبترین تیمار برای تولید عملکرد بیولوژیکو دانه در عدس تحت شرایط دیم است.
<strong> </strong>
<strong>نتیجه گیری: </strong>کاربرد تلفیقی کودهای زیستی + 35% کودهای شیمیایی توصیه شده بهترین تیمار تغذیهای برای تولید عدس در شرایط دیم بدست آمد. استفاده از کودهای زیستی نیتراژین و بارور 2 علاوه بر بهبود تولید محصول، میتواند موجب کاهش قابلتوجه مصرف کودهای شیمیایی شود که این امر در راستای اهداف کشاورزی پایدار میباشد.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20555_a2085c5d59a123a7243841cccecae72a.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022The Effect of Zeolite and Wood Vinegar on Physiological and Biochemical Properties of Camelina (Camelina sativa L.) under Water-Deficient Conditionsتأثیر زئولیت و سرکه چوب بر صفات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی کاملینا (Camelina sativa L.) در شرایط کم آبی1511722054910.22034/saps.2024.60905.3196FAامیر محمدعابدیدانشآموخته کارشناسی ارشد گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانسید علی محمدمدرس ثانویعضو هیئت علمی گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرسعلیحیدرزادهگروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20240313Abstract
Background and Objectives: Considering the critical challenges in food security, environmental quality improvement, and societal well-being, this research aimed to investigate the impact of zeolite and wood vinegar on the physiological traits, biochemical characteristics, and yield of quinoa under water deficit conditions, aiming to enhance sustainable nutrition for the population as a vital challenge in food security, environmental quality improvement, and community welfare enhancement.
Materials and Methods: Four irrigation levels (optimal irrigation, mild water deficit, moderate water deficit, severe water deficit) were considered as main plots, two levels of zeolite (zero and eight tons per hectare) and four levels of wood vinegar (zero, 5000, 10000, and 15000 ppm) were considered as sub-plots in a split-plot factorial design within a randomized complete block design with three replications. Analysis of variance (ANOVA) was conducted using the General Linear Model (GLM) method. LSD (Least Significant Difference) test at the 0.05 level was used to compare the main effects. Mean separation for interaction effects was performed using the LSD test at the 5% level based on the slicing method. Finally, data were analyzed using SAS software version 9.4.
Results: Based on the results of this research, water deficit stress, application of zeolite, and foliar application of wood vinegar significantly affected physiological and biochemical traits of quinoa plants. Generally, water deficit stress conditions led to a significant reduction in fresh and dry weight of aerial parts of the plants. Seed yield and photosynthetic indices (chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, and carotenoids) notably decreased during water deficit stress, while water deficit increased the anthocyanin and flavonoid contents in the leaves. The highest seed yield of 1396 kilograms per hectare was achieved under optimal irrigation + zeolite application + no wood vinegar application, showing a 36.67% increase compared to the control treatment.
Conclusion: The application of zeolite and foliar spray of wood vinegar can be considered as an effective strategy to enhance plant resistance to water deficit stress. Under optimal irrigation, mild water deficit, and moderate water deficit conditions, the use of zeolite and foliar spray of 15000 ppm wood vinegar showed the highest yield and is recommended as the best treatment. However, under severe water deficit conditions, it is recommended not to apply zeolite, and a foliar spray of 10000 ppm wood vinegar is suggested. This approach aims to optimize the use of these amendments based on the severity of water deficit stress, ensuring better adaptation and productivity of quinoa plants.<strong>مقدمه و اهداف:</strong> با توجه به چالشهای حیاتی در حوزه امنیت غذایی، ارتقای کیفیت محیط زیست و رفاه جامعه، این پژوهش با هدف بررسی تاثیر زئولیت و سرکه چوب بر صفات فیزیولوژیک، خصوصیات بیوشیمیایی و عملکرد دانه کاملینا در شرایط کم آبی به جهت ارتقا تغذیه پایدار جمعیت به عنوان یک چالش حیاتی در حوزه امنیت غذایی و ارتقای کیفیت زیست محیطی و بهبود رفاه جامعه انجام شده است.
<strong> </strong><strong>مواد و روشها:</strong> چهار سطح آبیاری (آبیاری مطلوب، کمآبیاری ملایم، متوسط و شدید) به عنوان کرتهای اصلی، دو سطح زئولیت (صفر و هشت تن در هکتار) و چهار سطح سرکه چوب (صفر، ۵۰۰۰، 10000 و 15000 پیپیام) به عنوان کرتهای فرعی در نظر گرفته شدند. طرح به صورت کرتهای خرد شده فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. برای آنالیز واریانس از روش مدل خطی عمومی (GLM) استفاده شد. برای مقایسه اثرات اصلی آزمون LSD (حداقل تفاوت معنیدار) در سطح 05/0 بکار رفت. برای مقایسه میانگین اثرات متقابل از روش برشدهی و بر اساس آزمون LSD در سطح ۵٪ استفاده شد. در نهایت دادهها با استفاده از نرمافزار SAS نسخه 4/9 تجزیه شد.
<strong> </strong><strong>یافتهها:</strong> بر اساس نتایج این پژوهش، تنش کمآبیاری، کاربرد زئولیت و محلولپاشی سرکه چوب بر صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه کاملینا تأثیر معنیداری داشت. به طور کلی شرایط تنش کمآبیاری باعث کاهش قابل توجه وزن تر و خشک اندامهای هوایی گیاه شد. عملکرد دانه و شاخصهای فتوسنتزی (کلروفیل a و b، کلروفیل کل و کارتنوئید) به طور قابل توجهی در طول تنش کمآبی، کاهش پیدا کرد و از طرفی کمآبی باعث افزایش محتوای آنتوسیانین و فلاونوئید در برگها شد. بیشترین عملکرد دانه با 1396 کیلوگرم در هکتار در آبیاری مطلوب + کاربرد زئولیت + عدم کاربرد سرکه چوب تولید شد که نسبت به تیمار شاهد افزایش 67/36 درصدی را نشان داد.
<strong> </strong><strong>نتیجه گیری:</strong> کاربرد زئولیت و محلولپاشی سرکه چوب می تواند به عنوان یک راهبرد مناسب برای افزایش مقاومت گیاه به تنش کمآبیاری مورد استفاده قرار گیرد. در شرایط آبیاری مطلوب، کمآبیاری ملایم و متوسط استفاده از زئولیت و محلولپاشی 15000 پیپیام سرکه چوب به دلیل افزایش عملکرد بهعنوان بهترین تیمار معرفی میشود. همچنین، در شرایط کمآبیاری شدید عدم کاربرد زئولیت و محلولپاشی 10000 پیپیام توصیه میشود.https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20549_f4defdef4b3a5b6fccb925dbd471b75f.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Effect of three light intensities and CO2 concentration on growth and biochemical characteristics of basil (Ocimum basilicum) in hydroponic cultureتاثیر سه شدت نور و دیاکسیدکربن بر خصوصیات رشدی و بیوشیمیایی ریحان (Ocimum basilicum) در شرایط آبکشت1711862062210.22034/saps.2024.58270.3105FAصاحبعلیبلندنظردانشگاه تبریز دانشکده کشاورزی گروه علوم باغبانیقاسمشکاری1- دانشجوی دکتری، گروه باغبانی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانسعیدهعلیزاده سالطهعضو هیئت علمی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزجعفرحاجیلوگروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزJournal Article20230903Background and Objectives: Basil is one of the most important plants belonging to the mint family. Today, it has been well proven that carbon dioxide plays an important role in the growth of agricultural products and light is the source of energy for the plant. Light and carbon dioxide are important adjustable environmental factors in the production of greenhouse products. In this study, the effect of different concentrations of carbon dioxide and different light intensities on the growth characteristics of the medicinal plant basil under hydroponic cultivation conditions was investigated in order to achieve the minimum possible time to produce a plant of a certain size. The main objective of this study was to increase the quantity and quality of basil, as well as to investigate the effect of carbon dioxide and artificial light on the growth and development characteristics of basil plants, to investigate the efficiency of element absorption, and to investigate the simultaneous effect of carbon dioxide and artificial light on improving growth characteristics.
Materials and Methods: This research was conducted in the Vegetable Physiology Laboratory of Tabriz University. This experiment was carried out as a factorial experiment in a randomized complete block design with three replications. The first factor was light at three levels of 78, 156 and 234 micromoles/m2/s, with high-efficiency LED lamps placed at a height of 40 cm above the plant. And the second factor is carbon dioxide at 3 levels of ambient carbon dioxide, carbon dioxide 750 mg/L and 1500 mg/L, which was a source of pure edible carbon dioxide with a purity of 99.99%. Two 4-liter cylinders, a solenoid valve and a regulator were used for injection, as well as a carbon dioxide sensor manufactured by Unity Taiwan. In order to prepare seedlings, basil seeds of the Genovese variety were sown in cultivation trays (with separate cells) containing peat and perlite in a ratio of 60:40 with a volume of 90 cc. To feed the seedlings, complete Hoagland nutrient solution was used every three days from the end of the first week of cultivation. The daytime temperature was 26 degrees Celsius and the night temperature was 21 degrees Celsius. The average ambient humidity was 65 percent and the air in the room was continuously circulated. In this experiment, plant fresh and dry weight (biomass), leaf area index, chlorophyll content, carotenoid, nitrogen uptake, nitrate, and leaf area index were examined.
Results: The results showed that the increase in light intensity and carbon dioxide concentration led to a significant increase in the leaf area, plant height, shoot fresh and dry weight (shoot biomass), number of leaves, chlorophyll content, carotenoids, nitrate accumulation rate, the percentage of dissolved solids and nitrogen absorption. In this way, in the treatment of 1500 mg/liter of carbon dioxide with 234 μmol/s of light, the amount of dry weight, wet weight, carotenoids, chlorophyll, plant height, surface and number of leaves and nitrogen were increased 280, 100, 160, 123, 100, 163, 128 and 24 % respectively. In the light treatment of 156 μmol/s and carbon dioxide 1500 mg/liter, the amount of dissolved solids increased by 76%. Also, in the light of 234 μmol/s and carbon dioxide of 500 mg/liter, nitrate increased by 115%.
Conclusion: The results of this study showed that the injection of carbon dioxide and light had a positive effect on the growth of basil plants, and the best results occurred with an intensity of 234 micromoles per square meter per second and 1500 mg of carbon dioxide. Of course, acceptable results were also obtained in the treatment of light intensity of 156, which was very different from the control plants. Carbon dioxide requires the availability of light conditions to create a positive effect, while light did not require carbon dioxide to create a positive effect. Therefore, in order to achieve the highest quality and quantity, the treatment of light of 156 and 234 micromoles per square meter per second along with 1500 mg/liter of carbon dioxide will have the best effect.مقدمه و اهداف: ریحان یکی از مهمترین گیاهان متعلق به خانواده نعناعیان است امروزه بهخوبی اثبات شده است که دیاکسیدکربن نقش مهمی را در رشد محصولات کشاورزی بازی میکند و نور منبع انرژی گیاه است. نور و دیاکسیدکربن از عوامل مهم محیطی قابل تنظیم در تولید محصولات گلخانه ای هستند. در این تحقیق، تاثیر غلظت-های مختلف دیاکسیدکربن و شدتهای مختلف نور بر خصوصیات رشدی گیاه دارویی ریحان در شرایط کشت هیدروپونیک به منظور رسیدن به حداقل زمان ممکن برای تولید گیاه با اندازه معین بررسی شد. هدف اصلی این تحقیق افزایش کمیت و کیفیت در ریحان همچنین بررسی تأثیر دی اکسیدکربن و نور مصنوعی بر خصوصیات رشد و نموی گیاه ریحان بررسی کارایی جذب عناصر و بررسی تأثیر همزمان دی اکسیدکربن و نور مصنوعی بر بهبود خصوصیات رشدی بود
مواد و روشها: این پژوهش در آزمایشگاه فیزیولوژی سبزی دانشگاه تبریز انجام شد،این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتور اول نور در سه سطح 78، 156 و 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه که لامپها با کارایی مصرف بالا و از نوع ال ای دی بود و در ارتفاع 40 سانتیمتری بالای گیاه قرار گرفت. و فاکتور دوم دیاکسیدکربن در 3 سطح دیاکسیدکربن محیط، دیاکسیدکربن 750 میلیگرم در لیتر و 1500میلیگرم در لیتر میباشد که از منبع دیاکسیدکربن خالص خوراکی با خلوص 99.99 درصد استفاده شد برای تزریق از دو سیلندر 4 لیتری، یک شیر برقی و ریگلاتور تنظیم همچنین سنسور سنجش میزان دیاکسیدکربن استفاده شد که ساخت شرکت یونی تی تایوان بوده به منظور تهیه نشاء، بذرهای ریحان رقم جنووز (Genovese) در سینیهای کشت (دارای سلولهای جداگانه) حاوی پیت و پرلایت با نسبت 60:40 کشت با حجم 90 سی سی شد و جهت تغذیه نشاءها محلول غذایی هوگلند کامل از پایان هفته اول کشت هر سه روز یکبار مورد استفاده قرار گرفت. دمای روز 26 درجه سلسیوس و دمای شب 21 درجه سلسیوس بود. میزان رطوبت متوسط محیط 65 درصد و گردش هوای درون اتاق به صورت مداوم انجام شد. در این آزمایش وزن تر و خشک گیاه (بیوماس)، شاخص سطح برگ، محتوی کلروفیل، کارتنوئید، جذب نیتروژن، نیترات و شاخص سطح برگ مورد بررسی قرار گرفت.
یافتهها: نشان داد که افزایش شدت نور و غلظت دی اکسید کربن منجر به افزایش معنی دار در سطح برگ، ارتفاع بوته، وزن تر و خشک شاخساره (بیوماس اندام هوایی)، تعداد برگ، محتوی کلروفیل، کارتنوئید، میزان تجمع نیترات، درصد مواد جامد محلول و جذب نیتروژن شد. به این صورت که در تیمار 1500 میلیگرم در لیتر دیاکسیدکربن همراه 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه نور مقدار وزن خشک اندام هوایی ، وزنتراندام هوایی، کارتنوئید، کلروفیل، ارتفاع گیاه، سطح برگ، تعداد برگ و نیتروژن به ترتیب280، 100، 160، 123، 100، 163، 128، 24 درصد افزایش یافت. و در تیمار نور 156 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه و دیاکسیدکربن 1500 میلیگرم در لیتر مقدار مواد جامد محلول 76 درصد افزایش یافت. همچنین در نور 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه و دیاکسیدکربن 500 میلیگرم در لیتر نیترات 115 درصد افزایش یافت.
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد که تزریق دیاکسیدکربن و نور روی رشد گیاه ریحان اثر مثبت داشته و بهترین نتایج با شدت 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه و دیاکسید کربن 1500 میلیگرم رخ داد. البته درتیمارشدت نور 156 نیز نتایج قابل قبول بدست آمد، که تفاوت زیادی با گیاهان شاهد داشت. دیاکسید کربن برای ایجاد اثر مثبت نیازمند فراهم بودن شرایط نوری هست در حالی که نور برای ایجاد اثر مثبت نیازمند دیاکسید کربن نبود لذابه منظور رسیدن به بالاترین کیفیت و کمیت تیمار نور 156 و 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه همراه با 1500 میلیگرم بر لیتر دیاکسیدکربن بهترین اثر را خواهد داشت.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20622_4e9953cec8bb7f039851a1b7b372a77f.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022The Effect of Cultivar and Cover Crops of Rye and Clover in Controlling Weeds in Potato Fields (Solanum Tuberosum L.) and Increasing Crop Yieldتاثیر رقم و گیاهان پوششی چاودار و شبدر در کنترل علف های هرز مزارع سیبزمینی (Solanum tuberosum L.) و افزایش عملکرد محصول1871972058010.22034/saps.2024.60551.3180FAمحمداحمدیتولید و ژنتیک گیاهی، کشاورزی و منابع طبیعی، محقق، اردبیل، ایرانحمیدرضامحمددوست چمن آباددانشگاه محقق اردبیلیاحمدتوبهتولید و ژنتیک گیاهی، کشاورزی و منابع طبیعی، محقق، اردبیل، ایرانسلیمفرزانهاستادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانرسولفخاریاستادیار پژوهشی، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات آموزش وJournal Article20240212<strong>Back ground and Objectives</strong>: Due to the ever-increasing world population, it is impossible to find ways to reduce the interference of weeds with crops and thus increase crop yield. Maintaining the long-term productivity of agricultural land also requires sustainable food production, which is achieved by strengthening and maintaining ecological processes within agricultural systems.
<strong>Materials and Methods</strong>: The present experiment was conducted in the years 1401 and 1402 to determine the effect of cultivars and cover plants of rye and clover in controlling weeds, yield, and potato cultivars in the research farm of Mohaghegh Ardabili University as a split plot in 3 replications. The experimental treatments included the first factor of three different potato species (Agria, Jely, and Lady Rosetta) and the second factor of weed management (rye cover crop, Bersim clover, and testator (infested with weeds).
<strong>Results</strong>: The results of the analysis of variance showed that the main effect of cultivar, the main effect of management, and the reciprocal variable of two cultivars × management on weed density and dry weight, tuber size, and potato tuber weight were significant. The best weed management treatment was observed with the cultivation of Lady Rosetta variety with rye cover crops, and the worst weight was Acaria × no control (3.6 weight per square meter).
<strong>Conclusion</strong>: The use of desirable cultivars and cover plants of rye and clover can control potato weeds directly through the quick closing of the canopy to maintain vegetation on the surface until the end of the growing season.
<strong> </strong><strong>مقدمه و </strong><strong>اهداف</strong>: بدلیل افزایش روزافزون جمعیت جهانی، یافتن راههایی برای کاهش تداخل علفهای هرز با گیاه زراعی و در نتیجه افزایش عملکرد محصول اجتناب ناپذیر است. همچنین حفظ بازدهی بلندمدت زمینهای کشاورزی مستلزم تولید پایدار مواد غذایی میباشد، که با تقویت و حفظ فرآیندهای اکولوژیک در نظامهای زراعی، قابل حصول است.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روش ها</strong>: آزمایش حاضر در سالهای 1401 و 1402 بهمنظور ارزیابی تاثیر رقم و گیاهان پوششی چاودار (<em>Secale cereale</em> L.) و شبدر برسیم (<em>Trifolium alexandrinum</em>) در کنترل علفهای هرز و عملکرد سه رقم سیبزمینی در مزرعه تحقیقـاتی دانشگاه محقق اردبیلی بهصورت اسپلیت پلات در 3 تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل فاکتور اصلی سه رقم مختلف سیبزمینی (آگریا، جلی و لیدیرزتا) و فاکتور فرعی مدیریت علفهای هرز (گیاه پوششی چاودار، شبدر برسیم و شاهد (بدون وجین )) بودند.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها</strong>: نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد، که اثر اصلی رقم و مدیریت و اثرات متقابل دو جانبه رقم × مدیریت بر روی تراکم و وزن خشک علفهای هرز، اندازه غده و وزن غده سیبزمینی معنیدار بود. بهترین تیمار مدیریت علفهای هرز با کشت رقم لیدیرزتا به همراه گیاهپوششی چاودار مشاهده شد، و کمترین وزن غده (6/3 کیلوگرم در مترمربع ) در تیمار آکریا و عدم وجین علف هرز حاصل شد.
<strong> </strong>
<strong>نتیجهگیری</strong>: استفاده از ارقام مطلوب و گیاهان پوششی چاودار و شبدر از طریق بستن سریع کانوپی و حفظ پوشش گیاهی در سطح خاک تا پایان فصل رشد، میتواند به طور مؤثری علفهای هرز سیبزمینی را به طور مؤثری کنترل نماید و به این ترتیب موجب تولید پایدار سیبزمینی شود.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20580_2963eaf0e0430e01d85308ac565940c5.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Competitive Ability of different rice (Oryza sativa L.) cultivars with weeds in different Altitudesارزیابی توان رقابتی ارقام مختلف برنج با علفهای هرز در ارتفاعات مختلف از سطح دریا1992202060110.22034/saps.2024.61164.3206FAفائزهزعفریانگروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران،سید هادیطاهری اطاقسراگروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایرانرحمتعباسیگروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران،شهرامنظریاستادیار پژوهش، بخش اصلاح و تهیه بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایرانهریکرینتوندانشکده کشاوری و محیط زیست، دانشگاه مسی، نیوزلندJournal Article20240410<strong>Background and Objective</strong>: This research was conducted with the aim of investigating the seed yield of rice cultivars (Hashmi, Shiroudi and Fajr) in competition with weeds in three regions of Tarikola, Firouzabad and Firouzjah of Mazandaran province
<strong> </strong>
<strong>Materials and Methods:</strong> This research was carried out as factorial complete randomized block design in three replications in Babol city of Mazandaran province in 2022 and 2021. The experimental factors included three regions Tarikola, Firouzabad and Firouzjah (with elevation of 8, 180 and 400 meters above sea level), three varieties of rice (Hashemi, Fajr and Shiroudi) in two levels of weed infestation (weeding and no weeding). Sampling of weeds was done during the stages of tillering, panicle inatiation, flowering and final harvesting, also, density and dry weight of weeds were measured separately. At the final harvesting stage, the seed yield of rice cultivars was measured. Also, the yield loss percentage and the competitiveness index of rice cultivars were calculated.
<strong> </strong>
<strong>Results:</strong> The results showed that <em>Echinochloa crus-galli</em>, <em>Cyperus rotundus</em> and <em>Paspalum distichum</em> were the dominant weeds in the fields of rice cultivars. The highest weed density was observed in Hashemi variety in all three regions, and the density of weed species was higher in the final harvest stage than in other stages. The results showed that different regions (with different elevation above the sea level) have significantly influenced seed yield in rice cultivars. The seed yield of all three cultivars was higher in Tarikola fields. The lowest seed yield among the three regions was observed in Firouzjah farms, where the seed yield of Hashemi, Fajr and Shiroudi cultivars was 2709.26, 3174.59 and 4441.09 kg. ha<sup>-1</sup>, respectively. Among rice cultivars, the highest grain yield was related to Shiroudi cultivar. Competitive index of Hashemi, Fajr and Shiroudi cultivars were 0.63, 1.04 and 1.40 respectively in Tarikola region.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion: </strong>The results of the present study can be used to estimate the yield of rice in different regions in Mazandaran province. According to the findings of this study, the percentage of yield loss in Hashemi cultivar was higher than the other two cultivars. Due to having a higher competitive index under weed-infested conditions, Shiroudi cultivar has a lower yield loss than Fajr and Hashemi.
<strong>مقدمه و اهداف:</strong> این تحقیق با هدف بررسی عملکرد دانه ارقام برنج (هاشمی، شیرودی و فجر) در رقابت با علفهای هرز در سه مکان تاریکلا، فیروزآباد و فیروزجاه استان مازندران انجام شد.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها: </strong>این پژوهش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در شهرستان بابل استان مازندران در دو سال زراعی 1400 و 1401 اجرا شد. عوامل آزمایش شامل سه مکان تاریکلا، فیروزآباد و فیروزجاه (به ترتیب با ارتفاع 8، 180 و 400 متر از سطح دریا)، سه رقم برنج (هاشمی، فجر و شیرودی) در دو سطح آلودگی علفهای هرز (علفهای هرز و بدون علفهای هرز) بودند. نمونهبرداری از علفهای هرز در مراحل پنجهزنی، شروع پانیکول، گلدهی و برداشت نهایی انجام شد و تراکم و زیست توده علفهای هرز به تفکیک اندازهگیری شد. در مرحله برداشت نهایی، عملکرد دانه ارقام برنج اندازهگیری شد. همچنین درصد کاهش عملکرد و شاخص رقابتپذیری ارقام برنج محاسبه شد.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها:</strong> نتایج نشان داد که سوروف (<em>Echinochloa crus-galli</em> (L.) Beauv.)، اویارسلام (<em>Cyperus rotundus </em>L.) و بندواش (<em>Paspalum distichum </em>L.) علفهای هرز غالب در مزارع ارقام برنج بودند. بیشترین تراکم علفهای هرز در هر سه مکان در رقم هاشمی مشاهده شد و تراکم گونههای علفهای هرز، در مرحله برداشت نهایی بیشتر از سایر مراحل بود. نتایج نشان داد که مکانهای مختلف (با ارتفاع متفاوت از سطح دریا) به طور معنیداری بر عملکرد دانه در ارقام برنج تأثیر داشت. عملکرد دانه هر سه رقم در مزارع تاریکلا بیشتر بود. کمترین میزان عملکرد دانه در بین سه مکان در مزارع فیروزجاه مشاهده شد که عملکرد دانه ارقام هاشمی، فجر و شیرودی به ترتیب 26/2709، 59/3174 و 09/4441 کیلوگرم در هکتار بود. کاهش عملکرد رقم شیرودی، فجر و هاشمی از مزرعه مکان تاریکلا به مزرعه مکان فیروزجاه بهترتیب 69/30، 03/34 و 63/33 درصد بود. در بین ارقام برنج، بیشترین عملکرد دانه مربوط به رقم شیرودی بود. شاخص رقابتی ارقام هاشمی، فجر و شیرودی به ترتیب 63/0، 04/1 و 40/1 در مکان تاریکلا بود.
<strong> </strong>
<strong>نتیجهگیری: </strong>از نتایج مطالعه حاضر میتوان برای و برآورد عملکرد برنج در مناطق مختلف در استان مازندران استفاده نمود. براساس یافتههای این مطالعه درصد کاهش عملکرد در رقم هاشمی بیشتر از دو رقم دیگر بود. رقم شیرودی به دلیل داشتن شاخص رقابتی بالاتر در شرایط آلوده به علفهای هرز، نسبت به فجر و هاشمی پیشنهاد می گردد.
https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20601_253a32c949f5d4ea89ceae9b3f4696a4.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Response of Different Super Sweet Corn Hybrids (Zea mays saccharata L.) to Weed Management Methodsپاسخ هیبریدهای مختلف ذرت فوق شیرین (Zea mays saccharata L) به روشهای مدیریت علفهای هرز2212232057710.22034/saps.2025.64791.3314FAصغریبختیاریدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستاناحمدزارعدانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستانآیدینخدائی جوقانهیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان0000-0002-6074-7611علیقاطعیدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستانJournal Article20241130<strong>Background & Objectives</strong>: The aim of this study is to evaluate different hybrids of super sweet corn using various management methods, including herbicide application, plastic mulch, and flame weeding.<br /><strong> </strong><br /><strong>Material and Methods</strong>: This experiment was conducted as a split-plot design based on a randomized complete block design (RCBD) with three replications during the season 2023-2024 at the research farm Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan. Weed management (weedy, weed free, flaming, black plastic mulch, and application of the herbicide nicosulfuron (commercial name: Cruz, 2 L/ha)) was considered as the main plot, and the sub-factor included four super sweet corn hybrids (Altin, Commander, Elite 2, and Shahdab).<br /><strong> </strong><br /><strong>Results</strong>: The results of the interactions showed that there were significant differences in the measured traits among the super sweet corn hybrids and the different management methods. The highest plant height (127 cm) was observed in the Altin Hybrid under plastic mulch application, the longest cob length (17 cm) and the highest number of grains per row (34) were observed in the Commander hybrid under plastic mulch application. The results indicated that herbicide application led to a reduction in plant height, ear length, and number of kernels per ear in all hybrids, with the Elite2 hybrid showing less damage compared to other hybrids. The highest total dry weight of weeds was observed in the weedy treatment in the Shahdab hybrid (279 g/m²), while the lowest was recorded in the plastic mulch treatment in the Commander hybrid (44 g/m²) respectively.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion:</strong> Given the reduction in weed biomass and the improvement in traits related to the performance of super sweet corn, the use of plastic mulch can be employed as a tool in integrated weed management for spring cultivation in Khuzestan province.<br /> <strong>مقدمه و اهداف</strong>: هدف از انجام این تحقیق ارزیابی هیبریدهای مختلف ذرت فوق شیرین به روشهای مختلف مدیریت از جمله کاربرد علفکش، مالچ پلاستیکی و شعله افکن میباشد.<br /> <br /><strong>مواد و روشها:</strong> این آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1402-1403 در مزرعه پژوهشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجرا شد. مدیریت علفهایهرز (شاهدآلوده به علفهرز، شاهد عاری از علفهرز، کاربرد شعلهافکن، مالچ پلاستیکی سیاه و کاربرد علفکش نیکوسولفورون (با نام تجاری کروز دو لیتر در هکتار) به عنوان کرت اصلی و فاکتور فرعی شامل چهار هیبرید ذرت فوق شیرین (آلتین، کاماندر، الیت دو و شهداب) بودند.<br /> <br /><strong>یافتهها:</strong> نتایج اثرات متقابل نشان داد که اختلاف معنیداری در صفات اندازهگیری شده در هیبریدهای ذرت فوق شیرین و روشهای مختلف مدیریت وجود داشت. بیشترین ارتفاع بوته (127 سانتیمتر) در شرایط کاربرد مالچ پلاستیکی در رقم آلتین، بیشترین طول بلال (17 سانتیمتر) و تعداد دانه در ردیف (34 عدد) در شرایط کاربرد مالچ پلاستیکی در رقم کاماندر مشاهده گردید. نتایج نشان داد که کاربرد علفکش در تمامی هیبریدها منجر به کاهش صفات ارتفاع بوته، طول بلال و تعداد دانه در ردیف بلال گردید و هیبرید الیت دو، نسبت به سایر هیبریدها نسبت به علفکش خسارت کمتری داشت. بیشترین زیست توده کل علفهایهرز در تیمار شاهد آلوده به علفهرز در هیبرید شهداب (279گرم در مترمربع) و کمترین در تیمار مالچ پلاستکی در هیبرید کاماندر (44گرم در مترمربع) مشاهده گردید.<br /> <br /><strong>نتیجهگیری:</strong> با توجه به کاهش زیست توده علفهایهرز و افزایش صفات مربوط به عملکرد ذرت فوق شیرین، کاربرد مالچ پلاستیک میتواند به عنوان ابزاری در مدیریت تلفیقی علفهایهرز در کشت بهاره استان خوزستان مورد استفاده قرار گیرد.<br /> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20577_1bc6f30ab491c88fd4699d8052661e20.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Influence of Mycorrhizal Fungi and Phosphorus Fertilization on Forage Yield, and Nutritional Quality of Intercropped Chicory (Cichorium intybus) and Egyptian clover (Trifolium alexandrinum)تأثیر قارچ مایکوریزا و کود فسفره بر عملکرد و کیفیت علوفه مخلوط کاسنی (Cichorium intybus) و شبدر مصری ( (Trifolium alexandrinum2352512057810.22034/saps.2024.61717.3223FAمسعودآندیدهگروه زراغت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوجعلیرضایدویعضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه یاسوجحمیدرضابلوچیعضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه یاسوجهوشنگفرجیعضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوجJournal Article20240519<strong>Background and Objectives:</strong> This study investigated the quantitative and qualitative traites of chicory and Egyptian clover, grown in Intercropping with mycorrhizal biofertilizer and triple superphosphate fertilizer.<br /> <br /><strong>Materials and Methods:</strong> A two-year field experiment was conducted. The experiment followed a randomized complete block design with three replications and a factorial arrangement of treatments. Fertilizer treatments included: no fertilizer (F0), 75 kg/ha triple superphosphate (F75), 150 kg/ha triple superphosphate (F150), mycorrhizal fungal (M), and mycorrhizal fungal + 75 kg/ha triple superphosphate (MP). Cropping systems included: pure chicory (C), pure Egyptian clover (B), intercropping with one row of clover replacing one row of chicory (C1B1), two rows of chicory replacing one row of clover (C2B1), and two rows of clover replacing one row of chicory (C1B2).<br /><strong> </strong><br /><strong>Results:</strong>The intercropping of two rows of clover and one row of chicory (C1B2) with mycorrhizal fertilizer treatment + 75 kg ha<sup>-1</sup> of triple superphosphate (MP) compared to pure chicory with mycorrhizal + 75 kg ha<sup>-1</sup> triple superphosphate fertilizer (MP ) causing a 55.6% increase in crude protein, a 10.7% increase in digestibility, a 97.6% increase in soluble carbohydrates, a 29.6% decrease in acid detergent fiber and a 45.6% decrease in neutral fiber, and an improvement in phosphorus and potassium of chicory fodder. The quality characteristics of clover fodder in this treatment combination had the lowest drop compared to pure clover.<br /><strong> </strong><br /><strong>Conclusion:</strong> The combination of C1B2 cropping system treatment with MP fertilizer treatment emerged as the most balanced and cost-effective approach, aligning with the principles of sustainable agriculture.<br /><strong> </strong><br /> <br /><strong> </strong><strong>مقدمه و اهداف:</strong> مطالعه صفات کمی و کیفی دو گیاه کاسنی و شبدر مصری در کشت مخلوط جایگزینی همراه با کود زیستی مایکوریزا و کود شیمیایی سوپر فسفات تریپل انجام گردید.<br /> <br /><strong>مواد و روش ها:</strong> آزمایشهای مزرعه ای دو ساله به صورت فاکتوریل بر پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. فاکتورهای آزمایشی شامل تیمارهای کودی (بدون کود F0))، 75 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل در هکتار(F75)، 150 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل در هکتار(F150)، قارچ میکوریزا (M)<em> </em>، قارچ میکوریزا + 75 کیلوگرم کود سوپر فسفات تریپل درهکتارMP))) و سیستمهای کشت ( کشت خالص کاسنی(C)، و شبدر مصری (B)، کشت مخلوط جایگزینی یک ردیف شبدر و یک ردیف کاسنی (C1B1)، دو ردیف کاسنی و یک ردیف شبدر(C2B1) و دو ردیف شبدر و یک ردیف کاسنیC1B2) ) بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>یافتهها:</strong> کشت مخلوط دو ردیف شبدر و یک ردیف کاسنی (C1B2) همراه با تیمار کودی مایکوریزا + 75 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل درهکتار MP)) نسبت به کشت خالص کاسنی و تیمار مایکوریزا + 75 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل درهکتار MP)) باعث افزایش 6/55 درصدی پروتئین خام، افزایش 7/10 درصدی قابلیت هضم، افزایش 6/97 درصدی کربوهیدارت محلول، کاهش 6/29 درصدی فیبر شوینده اسیدی و کاهش 6/45 درصدی فیبر خنثی علوفه کاسنی گردید. صفات کیفی شبدر نیز در این ترکیب تیماری از کمترین افت نسبت به کشت خالص شبدر برخوردار بود.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجهگیری:</strong>کشت مخلوط دو ردیف شبدر و یک ردیف کاسنی (C1B2) همراه با مایکوریزا + 75 کیلوگرم سوپر فسفات تریپل درهکتار MP)) نشان دهنده ترکیب متوازن و مقرون به صرفه در راستای اهداف کشاورزی پایدار میباشد.<br /> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20578_058b9871d2198acdcf5f43e91e604095.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022The effect of selenium, silicon and zeolite on vegetative traits of Fennel (Foeniculum vulgare Miller.)تأثیر سلنیوم، سیلیسیم و زئولیت بر صفات رویشی و عملکرد دانه و اسانس رازیانه (Foeniculum vulgare Miller)2532672058310.22034/saps.2024.56330.3031FAجلیلشفق کلوانقعضو هیات علمی آموزشی دانشگاه تبریزمحمدباقرتاج خلیلیکارشناسی ارشد اکولوژی گیاهان زراعی، گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.احمدبایبوردیاستادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان، سازمان تحقیقات و آموزش و ترویج کشاورزی، خسروشهر، ایران.میناامانیدانشجوی دکتری فیزیولوژی تولید و پس از برداشت گیاهان دارویی، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز،رقیهصلحی خواجه مرجاندانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه اکوفیزولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.Journal Article20230425<strong>Background and Objective</strong>: The purpose of this study is to investigate the effect of selenium, silicon and zeolite on the growth parameters of fennel plant in the saline soil conditions of Khosrowshah region.
<strong> </strong>
<strong>Materials and Methods: </strong>An experiment was carried out in 2019 as split-split plot with RCB design with three replication and 12 treatments<strong> </strong>at the East Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Training Center. The treatments used include foliar application of selenium (0 and 4 g/l), foliar application of silicon (0 and 4 g/l) and application of zeolite as consumed soil. (0, 5 and 10 t/ha). Silicon treatment was assigned to the main plots, selenium to sub-plots and zeolite to sub-sub plots. Foliar application was performed at two stages of before and after flowering. Essential oil of seed was extracted by water distillation (Clevenger design).
<strong> </strong>
<strong>Results:</strong> Among the studied traits, the most sensitive trait to the used treatments was leaf dry weight. The use of selenium and zeolite increased the dry weight of leaves by 50.4%. In general, the investigated treatments had a positive effect on the growth and yield of the medicinal plant of fennel.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion: </strong>According to the results of the experiment, it was determined that selenium and silicon foliar application with a concentration of 4 grams per liter and the use of 10 tons per hectare of zeolite can increase the growth of fennel plant significantly.
<strong>مقدمه و اهداف: </strong>هدف از این مطالعه بررسی تأثیر سلنیوم، سیلیسیم و زئولیت بر پارامترهای رشد گیاه، عملکرد دانه و اسانس رازیانه در شرایط خاک شور منطقه خسروشاه میباشد.
<strong>مواد و روشها:</strong> آزمایش بهصورت اسپلیت-اسپلیت پلات، در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در 3 تکرار و 12 تیمار در سال 1398 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی اجرا شد. تیمارهای مورد استفاده شامل محلولپاشی سلنیوم (صفر و 4 گرم در لیتر)، محلولپاشی سیلیسیم (صفر و 4 گرم در لیتر) و کاربرد زئولیت بهصورت خاک مصرف (صفر، 5 و 10 تن در هکتار) میباشند. تیمار سیلیسیم به کرتهای اصلی، سلنیوم به کرتهای فرعی و زئولیت به کرتهای فرعی-فرعی اختصاص داده شدند. محلولپاشی در دو مرحله قبل و بعد از گلدهی انجام گردید.
<strong>یافتهها:</strong> در بین صفات مورد بررسی حساسترین صفت به تیمارهای بهکار برده شده، وزن خشک برگ بود. کاربرد سلنیوم و زئولیت وزن خشک برگ را تا 4/50 درصد افزایش داد. بهطورکلی تیمارهای مورد بررسی اثر مثبتی بر رشد و عملکرد گیاه دارویی رازیانه داشتند. اثرات اصلی این تیمارها روی صفات عملکرد دانه و عملکرد اسانس معنیدار گردید. عملکرد دانه با کاربرد این تیمارها افزایش یافت که نتیجه آن افزایش عملکرد اسانس رازیانه در واحد سطح بود. براساس نتایج حاصل از این بررسی، کاربرد هر سه ترکیب زئولیت، سیلیسیم و سلنیوم افزایش معنیداری را در عملکرد اسانس رازیانه باعث شد و این صفت را بهترتیب به میزان 24، 1/23 و 5/22 درصد افزایش داد.
<strong>نتیجهگیری:</strong> با توجه به نتایج آزمایش مشخص گردید که محلولپاشی سلنیوم و سیلیسیم با غلظت 4 گرم در لیتر و کاربرد 10 تن در هکتار زئولیت میتواند رشد گیاه رازیانه را بهطور قابل توجهی افزایش دهد. سیلیسیم و سلنیوم تنها با افزایش عملکرد دانه تولیدی، عملکرد اسانس را افزایش داد، درحالیکه زئولیت هم با افزایش درصد اسانس و هم عملکرد دانه تولیدی بر این صفت افزود. علاوه بر آن زئولیت از طریق تعداد دانه، بر عملکرد دانه اثر مثبت داشت.https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20583_56a897395b10682c349e2ea7a6e907d4.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Investigation of Quantitative Yield and Some Morphological Traits of Roselle (Hibiscus sabdariffa L.) in Response to Different Planting Pattern and
Integrated Fertilizer Managementبررسی عملکرد کمّی و برخی صفات مورفولوژیکی چای ترش (Hibiscus sabdariffa L.) در واکنش به آرایش کشت و مدیریت تلفیقی کود2692842057610.22034/saps.2025.66677.3357FAمحمدشیرینگروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.اسفندیارفاتحهیات علمی دانشگاه شهید چمران اهوازامیرآینه بندگروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ایران.0000-0002-9144-455XJournal Article20250408Background and Objectives: Roselle (sour tea) is a multipurpose plant with various applications, including use as a food, medicinal, and ornamental plant. The aim of this research was to investigate the effects of planting arrangement and integrated fertilizer management (plant nutrition) on quantitative and economic traits. <br /> <br />Materials and Methods: The experiment was conducted as a split-plot design in a randomized complete block arrangement with three replications at the educational Farm of the plant production and genetics department, Shahid Chamran University of Ahvaz during the 2022-2023 growing season. The main plot treatments consisted of four ridge planting systems: 50 cm row spacing (conventional furrow), 50 cm row spacing (wide furrow), 75 cm row spacing (conventional furrow), and 75 cm row spacing (wide furrow). The subplot treatments included five integrated nutrient management systems: chemical fertilizer (control), integrated treatment A (chemical base (100% N-P-K) with cattle manure and humic acid), integrated treatment B (chemical base (75% N-P-K) with super nitroplus biofertilizer, barvar-2 phosphate biofertilizer and micronutrient mixture), organic treatment A (compost, super nitroplus, Biosulfur, Barvar-2, humic acid and jasmonic acid), and organic treatment B (vermicompost, mycorrhizal fungi, super nitroplus, salicylic acid, melatonin, and ellagic acid).<br /> <br />Results: The evaluated plant traits and indices included characteristics related to yield components such as plant height, number of capsules, number of seeds per capsule, number of lateral branches, dry weight of leaves, dry weight of stems and lateral branches, dry weight of capsules, 1000-seed weight, dry weight of calyx, and economic yield index. The results indicated that the maximum plant height (236.6 cm), number of capsules (42.6 capsules per plant), number of seeds per capsule, number of lateral branches (6.7 lateral branches), dry weight of capsules (1.52 g), dry weight of leaves (25.7 g per plant), dry weight of stems and lateral branches (227 g per plant), and economic harvest index (calyx) (8.7%) were achieved in the 75 cm wide planting arrangement with integrated fertilizer A. The highest 1000-seed weight (48.8 g) was obtained in the 75 cm wide planting arrangement with organic fertilizer B (48.8 g), and the highest economic yield was achieved in the 50 cm conventional planting arrangement with integrated fertilizer A (0.73 g). Correlation analysis between traits revealed that the dry weight of capsules and calyx, which are among the most important quantitative and yield-related traits of roselle, had a strong and positive correlation (0.99) with each other.<br /> <br />Conclusion: Research indicates that in tropical and subtropical regions, the warm-adapted roselle achieves optimal economic yield when grown under specific conditions temperatures around 27°C during the reproductive stage, combined with wide furrow that promotes extensive lateral branching and greater vegetative growth space. Furthermore, the integrated application of combined fertilizer treatment A (N.P.K chemical fertilizers) with (cattle manure and humic acid) consistently produces excellent quantitative yield outcomes, demonstrating the plant's positive response to balanced nutrient management in these climatic conditions.<br /> <strong>مقدمه و اهداف</strong>: چای ترش گیاهی چند منظوره با کاربردهای مختلفی از جمله استفاده به عنوان گیاه غذا، دارو و گیاه زینتی است. بررسی آرایش کشت و مدیریت تلفیقی کود (تغذیه گیاه) بر صفات کمی و اقتصادی از اهداف این پژوهش میباشد.<br /><strong> </strong><br /><strong>مواد و روش</strong><strong></strong><strong>ها: </strong>آزمایش به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی، با سه تکرار در مزرعه آموزشی شماره یک گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشگاه شهید چمران اهواز در سال زراعی 1402-1401 به اجرا در آمد. تیمار اصلی مورد آزمایش شامل آرایش کاشت جوی و پشته در چهار سطح (فاصله بین ردیف 50 سانتیمتر (پشته معمولی) و (پشته عریض))، (فاصله بین ردیف 75 سانتیمتر (پشته معمولی) و (پشته عریض)) و تیمار فرعی شامل پنج سطح مدیریت تلفیقی کود شیمیایی، تلفیقی الف (پایه شیمیایی (100 درصد N-P-K) همراه با کود گاوی و هیومیک اسید)، تلفیقی ب: (پایه شیمیایی (75 درصد N-P-K) + کود زیستی سوپرنیتروپلاس+ کود فسفات بارور 2 و مخلوط عناصر ریزمغذی)، آلی الف (کمپوست، سوپرنیتروپلاس، بیوسولفور، فسفات بارور 2، هیومیک اسید و جاسمونیک اسید) و آلی ب (ورمیکمپوست، قارچ میکوریزا، سوپرنیتروپلاس، سالیسیلیک اسید، ملاتونین، الاژیک اسید) در نظر گرفته شدند<strong>.</strong><br /><strong> </strong><br /><strong>یافته</strong><strong></strong><strong>ها: </strong>صفات و شاخصهای گیاهی مورد ارزیابی ویژگیهای مربوط به اجزای عملکرد شامل ارتفاع بوته، تعداد غوزه، تعداد دانه در غوزه، تعداد شاخه فرعی، وزن خشک برگ، وزن خشک ساقه و شاخه فرعی و وزن خشک غوزه، وزن 1000 دانه، وزن خشک کاسبرگ و شاخص عملکرد اقتصادی بودند. کشت با فاصله ردیف 75 سانتیمتر و کود تلفیقی (الف) بهطور معنیداری بهترین نتایج را نشان داد. این تیمار موجب افزایش ارتفاع بوته به 6/236 سانتیمتر، تعداد 162 غوزه در بوته و تعداد شاخه فرعی 3/25 شد. بیشترین وزن خشک غوزه (52/1 گرم)، برگ (7/25 گرم) و ساقه (227 گرم) و بالاترین شاخص برداشت اقتصادی کاسبرگ (7/8 %) در این تیمار مشاهده گردید. همچنین از تیمار فاصله ردیف 75 سانتیمتر با کود آلی (ب) بیشترین وزن هزار دانه (8/48 گرم) بهدست آمد، درحالیکه بالاترین عملکرد اقتصادی (73/0 گرم در بوته) در تیمار 50 سانتیمتر با کود تلفیقی (الف) حاصل شد. همبستگی بین صفات نشان داد وزن خشک غوزه و کاسبرگ که جز مهمترین صفات کمی و عمکردی گیاه چای ترش هستند با هم همبستگی قوی و مثبت (99/0) داشتند.<br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه</strong><strong></strong><strong>گیری: </strong>به نظر میرسد که در شرایط گرمسیری و نیمه گرمسیری با توجه به اینکه چای ترش گیاهی گرمادوست است درجه دمای بالا (28 درجه) در مرحله زایشی گیاه و همچنین تشکیل شاخههای فرعی زیاد کشتهای با ردیف عریضتر بهواسطه فضای رشد رویشی بیشتر در عملکرد اقتصادی گیاه تأثیرگذار خواهد بود. از طرفی با به کارگیری ترکیبات کود تلفیقی الف (شیمیایی N-P-K) همراه با کود گاوی و هیومیک اسید عملکرد کمّی بسیار مطلوبی را میتوان انتظار داشت.<br /> https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20576_a442cb514b89f7916a55711cd3d3c32a.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Improving some morphophysiological characteristics and grain yield of purple coneflower (Echinacea purpurea L.) under cold stress with salicylic acid treatment in greenhouse conditionsبهبود برخی ویژگی های مورفوفیزیولوژیکی و عملکرد دانه سرخارگل (Echinacea purpurea L.) در تنش سرما با تیمار اسید سالیسیلیک در شرایط گلخانه ای2853002058810.22034/saps.2025.60940.3198FAرقیهفرضی امین آباددانشجوی دکتری تخصصی فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.صفرنصراله زادهاستاد گروه اکوفیزیولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.Journal Article20240317<strong>Background & Objectives:</strong> Low temperatures is one of the factors limiting the growth and production of plants. To mitigate the destructive effects of cold stress, the use of salicylic acid can be beneficial.
<strong> </strong>
<strong>Materials & Methods:</strong> Factorial experiment was designed and conducted in a randomized complete block design with three replications in the research greenhouse of the Molecular Breeding Center at Faculty of Agriculture, University of Tabriz. Cold stress was applied at temperature degrees of 25, 8, and 4°C during the rosette stage, followed by salicylic acid spraying with concentrations of 1 and 2 mM, and water spraying a week before the cold stress application. Physiological traits were assessed after cold stress, while morphological traits were evaluated during the flowering stage.
<strong> </strong>
<strong>Results:</strong> The interaction of cold stress and salicylic acid significantly influenced plant height and number of leaves. Chlorophyll content index, number of branches and flowers, fresh weight of flowers, fresh and dry weight of the plant were affected by both cold stress and salicylic acid spraying. The dry weight of inflorescences was altered solely due to cold stress, while the seed yield of purple coneflower was affected by salicylic acid application. Chlorophyll index was measured one week after applying cold stress in the rosette stage and morphological traits in the flowering stage.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion:</strong> One effective method to alleviate the impact of chilling stress is the use of salicylic acid. Spraying salicylic acid, particularly at a 2 mM, enhanced the morphological, physiological, and grain yield characteristics of purple coneflower under cold stress.
<strong> </strong><strong>مقدمه و اهداف:</strong> دماهای پایین یکی از عوامل محدود کننده رشد و تولید گیاهان مختلف میباشد. برای تعدیل اثرات مخرب تنش سرما استفاده از تنظیم کنندههای رشدی مانند اسید سالیسیلیک میتواند مفید باشد.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها: </strong>آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی قطب اصلاح مولکولی غلات دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز طراحی و اجرا گردید. تنش سرما با درجههای دمایی (شاهد (25)، 8 و 4 درجه سانتیگراد) در مرحله روزت و محلولپاشی اسید سالیسیلیک با غلظتهای 1 و 2 میلی مولار و آبپاشی (شاهد) یک هفته قبل از اعمال تنش سرما انجام گردید. اندازهگیری شاخص کلروفیل یک هفته بعد از اعمال تنش سرما و در مرحله روزت و صفات مورفولوژیکی در مرحله گلدهی انجام شد.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها: </strong>اثر متقابل تنش سرما و محلولپاشی اسید سالیسیلیک بر ارتفاع بوته و تعداد برگ سرخارگل معنیدار بود. شاخص کلروفیل برگ، تعداد شاخه فرعی و تعداد گلآذین، وزن تر گلآذین، وزن تر و خشک بوته تحت تأثیر تنش سرما و محلولپاشی اسید سالیسیلیک قرار گرفتند. وزن خشک گلآذین فقط بر اثر تنش سرما تغییر یافت و عملکرد دانه سرخارگل از محلولپاشی اسید سالیسیلیک متأثر شد. شاخص سطح برگ تحت تأثیر تیمارهای آزمایش قرار نگرفت.
<strong> </strong>
<strong>نتیجه گیری: </strong>یکی از راههای کاهش اثرات سرمازدگی گیاهان کاربرد تنظیم کنندههای رشدی از جمله اسید سالیسیلیک میباشد. محلولپاشی اسید سالیسیلیک به خصوص به مقدار 2 میلی مولار موجب بهبود صفات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و عملکرد دانه سرخارگل در تنش سرما شد.https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20588_1a52dcdc92b75b6cc1d8c9639eee6636.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Evaluation of Maize Hybrids in Terms of Agronomic Traits under Water Deficit Stressارزیابی هیبریدهای ذرت از نظر صفات زراعی در شرایط تنش کمبود آب در مرحله گلدهی3013152060810.22034/saps.2025.66411.3354FAالههاروانهگروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز.مجیدنوروزیدانشکده کشاورزی- دانشگاه تبریزسعیداهری زادگروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریزبهرامعلیزادهموسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، بخش تحقیقات دانههای روغنیJournal Article20250315<strong>Background and Objectives:</strong> The study was conducted to evaluate different maize hybrids under water deficit stress conditions in terms of agronomic traits and grain yield and to identify hybrids tolerant to water deficit stress.
<strong> </strong>
<strong>Materials and Methods</strong>: The study was carried out in the research fields of the University of Tabriz's Faculty of Agriculture using a split plot experiment, based on a randomized complete block design with three replications. The main plots included two different irrigation conditions (normal and water deficit stress) and the sub-plots included 16 different maize hybrids. Stress was applied at the flowering stage.
<strong> </strong>
<strong>Results</strong>: Based on the results, SC703 and SC700 hybrids were recognized as superior hybrids in terms of most agronomic traits and grain yield in all conditions, and in contrast, AR66, SC702 and SC500 hybrids were recognized as water deficit stress-sensitive hybrids with low yield. Cluster analysis also separated the maize hybrids into two separate groups. The SC703 and SC700 hybrids were identified as superior hybrids in terms of the majority of agronomic traits and grain yield under all conditions. Additionally, cluster analysis divided the hybrid maize into two groups. The first group comprised hybrids SC703, SC260, K3647×K18, and SC700, which were introduced as tolerant hybrids and were superior to the average of all traits. The second group consisted of hybrids SC704, KSC705, SC706, SC702, SC670, SC647, SC604, DC370, SC500, SC400, K18, K166×, and AR66, which were less valuable in terms of most traits.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion:</strong> The imposed water deficit stress during the flowering stage significantly reduces all agronomic traits, particularly grain yield. The assessed maize hybrids differ significantly in their ability to withstand water deficit stress. While SC702 and AR66, SC500 hybrids demonstrated the lowest grain yield under average of irrigation condition, SC703 and SC700 hybrids had the highest grain yield under both normal irrigation and water deficit stress condition. Thus, it is advised to plant SC703 and SC700 hybrids in regions that are under stress from water deficit.
<strong> </strong>
<strong>مقدمه و </strong><strong>اهداف:</strong> به منظور ارزیابی هیبریدهای مختلف ذرت تحت شرایط تنش کمبود آب، از نظر صفات زراعی و عملکرد دانه و شناسایی هیبریدهای متحمل به تنش کمبو انجام گردید.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روشها:</strong> آزمایشی بصورت کرتـهای خرد شده بر پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار، در اراضی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. فاکتور اصلی شامل دو شرایط مختلف آبیاری (عادی و تنش کمبود آب) و فاکتور فرعی شامل 16 هیبریدهای مختلف ذرت بود و زمان اعمال تنش در مرحله گلدهی آغاز شد.
<strong> </strong>
<strong>یافته ها:</strong> بر اساس نتایج حاصل، هیبریدهای SC703 و SC700 از نظر اکثر صفات زراعی و عملکرد دانه در مجموع شرایط، به عنوان هیبریدهای برتر و درمقابل، هیبریدهای AR66،SC702 و SC500به عنوان هیبریدهای حساس به تنش کم آبی و دارای عملکرد پایین شناخته شدند. تجزیه خوشهای نیز هیبریدهای ذرت را به دو گروه مجزا تفکیک کرد. گروه اول هیبریدهای SC703, SC260, K3647×K18 و SC700 که از نظر همه صفات نسبت به میانگین کل صفات برتری داشتند و به عنوان هیبریدهای متحمل معرفی شدند و گروه دوم شامل هیبریدهای SC704, KSC705, SC706, SC702, SC670, SC647, SC604, , DC370, SC500, SC400 K18, K166× و AR66 بود که از نظر اکثر صفات ارزش کمتری داشتند.
<strong> </strong>
<strong>نتیجه گیری:</strong> تنش کمبود آب اعمال شده در مرحله گلدهی باعث کاهش معنی دار همه صفات زراعی و بخصوص عملکرد دانه گردید. تنوع قابل ملاحظه ای بین هیبریدهای ذرت مورد ارزیابی از نظر میزان تحمل به تنش وجود داشت. در این میان هیبرید SC703 و SC700 بیشترین میزان عملکرد دانه را در مجموع شرایط تنش کم آبی و آبیاری عادی داشت در حالیکه هیبریدهای SC702 و AR66, SC500کمترین عملکرد دانه را در متوسط سطوح تنش از خود نشان دادند. بنابراین کاشت هیبریدهای SC703 و SC700 در مناطق واجد تنش کمبود آب پیشنهاد میگردد.<strong> </strong>https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20608_683cb7816aa3fa80c5b605515368d12b.pdfدانشگاه تبریزدانش کشاورزی وتولید پایدار2476-431035320251022Sustainability Assessment of Forage Production Systems in Sistan Region Using Emergy Analysis: A Comparison of Kochia, Millet, Sorghum, and Barleyارزیابی پایداری زیستمحیطی نظامهای تولید گیاهان علوفهای در منطقه سیستان با استفاده از تحلیل امرژی: مقایسه کوشیا، ارزن، سورگوم و جو3173322062810.22034/saps.2024.60613.3182FAعیسیخمریگروه زراعت و اصلاح نباتات-دانشکده کشاورزی -دانشگاه زابل -ایرانعلیرضاسیروس مهردانشیار گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایرانمحمدرضااصغری پوراستاد گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل،زابل، ایرانسید ابوالفضلهاشمیدانشجوی دکتری آگروتکنولوژی- گرایش فیزیولوژی ، گروه زراعت، دانشگاه زابلJournal Article20240217<strong>Bacl ground & Objectives</strong>: Using emergy analysis, the environmental sustainability of four forage production systems, including koushia, millet, sorghum, and barley, was assessed in Sistan region during the 2021-2022. The aim of this study was to determine the most efficient production system in terms of emergy consumption, yield, and emergy load, as well as the emergy sustainability index.
<strong> </strong>
<strong>Materials and Methods</strong>: the sistan region has a dry and subtropical climate and faces water scarcity and saline soils. The statistical population of the study included all forage production farms in the region. To convert energy and material flows to emergy units, appropriate conversion coefficients that reflect the path of energy transformations in the world were used. Then, by calculating emergy-related indicators, the environmental and economic sustainability of forage production systems were evaluated and compared.
<strong> </strong>
<strong>Findings</strong>: The total emergy inputs for the four-forage production of koushia, millet, sorghum, and barley were 2.82E+16, 3.29E+16, 4.30E+16, and 3.65E+16 j/hec, respectively. Based on the findings of this study, the koushia production ranked first in terms of the EIR index. The reason for this is the higher consumption of nitrogen fertilizer compared to the other systems under study, which also leads to the instability of this system.
<strong> </strong>
<strong>Conclusion:</strong><strong> </strong>The analysis showed the sustainability of the millet and barley production systems in terms of economic and environmental benefits. By promoting eco-friendly patterns, such as increasing support for producers, encouraging large-scale cultivation development, establishing sustainability criteria, and providing targeted subsidies, it can be possible to improve forage production in the Sistan region.
<strong>مقدمه و اهداف: </strong>با بهرهگیری از روش تحلیل امرژی، پایداری زیستمحیطی چهار نظام تولید علوفهای شامل کوشیا، ارزن، سورگوم و جو در منطقهی سیستان در سال زراعی 1401-1400 موردبررسی قرار گرفت. هدف از این پژوهش، تعیین نظام تولیدی با بهترین عملکرد از نظر مصرف، بازده و بار امرژی و همچنین شاخص پایداری امرژی بود.
<strong> </strong>
<strong>مواد و روش:</strong> منطقه سیستان دارای آبوهوای خشک و گرمسیری است و با کمبود آبوخاک شور روبرو است. جامعه آماری موردمطالعه شامل مزارع کشت گیاهان علوفهای منطقه بود. برای تبدیل جریانهای انرژی و مواد به واحد امرژی، از ضرایب تبدیل که مسیر تحولات انرژی در جهان را منعکس میکنند، استفاده شد. سپس با محاسبه شاخصهای مربوط به امرژی، پایداری زیستمحیطی و اقتصادی نظامهای تولید گیاهان علوفهای مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت.
<strong> </strong>
<strong>یافتهها:</strong> مجموع امرژیهای ورودی به نظام برای چهار بومنظام تولید کوشیا، ارزن، سورگوم و جو به ترتیب 10<sup>16</sup>×82/2، 10<sup>16</sup>×29/3، 10<sup>16</sup>×30/4 و 10<sup>16</sup>×65/3 ام ژول خوشیدی در هکتار در سال بدست آمد. نظام تولید کوشیا به لحاظ شاخص EIR در رتبه نخست قرار گرفت. دلیل این امر، مصرف بیشتر کود نیتروژن در مقایسه با سایر نظامهای موردبررسی است که به ناپایداری این نظام نیز میانجامد.
<strong> </strong>
<strong>نتیجهگیری</strong>: نتایج نشان از پایداری نظامهای تولید ارزن و جو ازلحاظ منافع اقتصادی و زیستمحیطی داشت<strong>. </strong>با ارتقای الگوهای سازگار با محیطزیست، مانند افزایش حمایت از تولیدکنندگان، ترویج توسعه کشت در مقیاس بزرگ، تدوین معیارهای پایداری و ارائه یارانههای هدفمند به بهبود تولیدات گیاهان علوفهای در منطقه سیستان کمک کرد.
<strong> </strong>https://sustainagriculture.tabrizu.ac.ir/article_20628_d0f697a4ae7096f60650e84cfdaf18de.pdf