تحلیل اقتصادی و ارزیابی پایداری تولید سیب زمینی بر اساس انتشار گازهای گلخانه ای (مطالعه موردی: استان گلستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری آگرواکولوژی/گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 دانشگاه زابل - دانشکده کشاورزی - گروه زراعت

3 دانشیار/گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

10.22034/saps.2021.13175

چکیده

اهداف: این تحقیق با هدف ارزیابی و مقایسه پایداری محیطی و اقتصادی نظام‌های زراعی پاییزه و بهاره سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) انجام شد.

مواد و روش‌ها: مطالعه، در استان گلستان در سال زراعی 97-1396 و به وسیله پرسشنامه انجام شد. تعداد نمونه، توسط رابطه کوکران تعیین گردید. بر این اساس، 120 مزرعه برای کشت پاییزه و برای کشت بهاره، 60 مزرعه انتخاب شدند. پس از تعیین مهم‌ترین ورودی‌ها و خروجی مزارع، شاخص‌های مربوط به اثر گلخانه‌ای و شاخص‌های اقتصادی در دو نظام زراعی، محاسبه و ارزیابی شدند.

یافته‌ها: پتانسیل گرمایش جهانی و کارایی کربن به ترتیب 94/3913 کیلوگرم معادل دی اکسید کربن در هکتار و 46/13 در نظام زراعی پاییزه و 15/1857 کیلوگرم معادل دی اکسید کربن در هکتار و 32/17 در نظام زراعی بهاره بدست آمد. در نظام‌های زراعی پاییزه و بهاره به ترتیب، شاخص‌های ارزش ناخالص تولید 1896 و 1158 دلار در هکتار، درآمد ناخالص 21/518 و 34/18 دلار در هکتار، درآمد خالص 95/58 و 83/287- دلار در هکتار، نسبت سود به هزینه 03/1 و 8/0 و بهره‌وری 20/17 و 35/13 کیلوگرم بر دلار تعیین گردید.

نتیجه‌گیری: پایداری محیطی نظام زراعی سیب‌زمینی بهاره بیشتر از پاییزه و پایداری اقتصادی نظام زراعی سیب‌زمینی پاییزه بسیار بیشتر از بهاره بود. ادامه تولید پاییزه سیب‌زمینی، به شرط بهبود مدیریت مصرف ورودی‌ها، توصیه می-شود. در خصوص نظام زراعی بهاره، جایگزین کردن تولید سیب‌زمینی با محصولات رایج در منطقه، مانند باقلا و کدو، به دلیل پتانسیل تولید مناسب و قیمت فروش بالاتر در شریط منطقه، توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Economic Analysis and Evaluating the Sustainability of Potato Production Based on Greenhouse Gas Emissions (Case Study: Golestan Province)

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Shahhoseini 1
  • hossein kazemi 3
1 PhD graduated of Agroecology/Dept of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Zabol, Iran
3 Associated Prof/Dept of Agronomy, Faculty of Plant Production, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Background and Objective: This study was conducted to evaluate and compare the sustainability of the two autumn and spring potato (Solanum tuberosum L.) farming ecosystems.

Methods and Materials: The study was conducted by questionnaire in Golestan Province during the period of 2017-2018. The number of samples was determined by Cochran formula. Accordingly, 120 and 60 farms were selected for autumn and spring cultivation, respectively. After determining the most important inputs and output for farms, the greenhouse effect and economic indices were determined in two farming ecosystems.

Results: Global warming potential and carbon efficiency were 3913.94 CO2e ha−1 and 13.46 in autumn farming ecosystem and 1857.15 CO2e ha−1 and 17.32 in spring farming ecosystems, respectively. In autumn and spring potato farming ecosystems, gross value of production indices were 1896 and 1158 $ ha-1; gross return indices were 518.21 and 18.34 $ ha-1, net return indices were 58.95 and -287.83 $ ha-1, benefit to cost ratio indices were 1.03 and 0.8 and productivity indices were 17.20 and 13.35 kg $-1, respectively.

Conclusion: The environmental sustainability of the spring potato farming ecosystem was higher than the autumn and the economic sustainability of the autumn potato farming ecosystem was much higher than the spring. It is recommended to continue the autumn cultivating as long as the input consumption management is improved. In the spring potato farming ecosystem, it is advisable to replace potato with products such as beans and squash because of good production potential and higher selling price in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gross value of production
  • Productivity
  • Global warming potential
  • Net return
  • Carbon efficiency