بررسی کارایی کشت مخلوط ترتیکاله (Triticosecale) و ماشک گل خوشه‌ای villosa L.) (Vicia با استفاده از شاخص‌های رقابت تحت سامانه‌های مختلف خاک‌ورزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشگاه بوعلی همدان

10.22034/saps.2021.41625.2541

چکیده

کشت مخلوط می‌تواند به عنوان یکی از راه‌های افزایش عملکرد و پایداری تولید در واحد سطح مطرح باشد. بنابراین، به‌منظور بررسی اجزاء عملکرد، عملکرد و شاخص‌های رقابت در کشت مخلوط تریتیکاله با ماشک گل خوشه‌ای تحت تأثیر سامانه‌های مختلف خاک‌ورزی، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه بوعلی سینا همدان در سال زراعی 98-1397 بصورت اسپلیت پلات بر پایه بلوک کامل تصادفی در سه تکرارانجام شد. خاک‌ورزی در سه سطح (شخم مرسوم، حداقل و بدون شخم) عامل اصلی و الگوی کاشت در پنج سطح (کشت خالص ماشک (M) و تریتیکاله (T) و کشت‌های مخلوط 50T:50M، 67T:33M و 33T:67M) عامل فرعی بوند.‌ نتایج نشان داد که اثر خاک-ورزی و الگوی کشت بر تعداد سنبله در مترمربع، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک و دانه تریتیکاله و تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد بیولوژیک و دانه ماشک معنی‌دار بود. بالاترین عملکرد دانه تریتیکاله و ماشک مربوط به شخم رایج و کشت خالص بود. بیشترین سودمندی بر اساس شاخص‌های نسبت برابری زمین (30/1) و ضریب نسبی تراکم (60/4) از الگوی کشت مخلوط M50T+50 بدست آمد. مثبت بودن مقادیر شاخص غالبیت و بالاتر بودن مقادیر نسبت رقابت در الگوی 50T:50M و 33T:67M برای گیاه تریتیکاله، بیانگر برتری رقابتی تریتیکاله نسبت به ماشک یا استفاده بهتر از نهاده‌ها در کشت مخلوط بوده است. کاهش یا افزایش عملکرد واقعی کل و سودمندی مخلوط در تریتیکاله و ماشک مثبت بود که نشان دهنده برتری الگوی کشت مخلوط نسبت به کشت خالص دو گونه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the fficiemcy of triticale (Triticosecale Wittmack) intercropping with winter vetch (Vicia villosa L.) by using competitive indices under different tillage systems

نویسندگان [English]

  • Tahereh Sadra 1
  • Javad Hamzei 2
1 Department of Crop Production and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University
2 Bu-Ali Sina University
چکیده [English]

Intercropping can be considered as one of the ways to increasing the yield and production stability per unit area. So, in order to investigate yield components and yield as well as competition indices in triticale and winter vetch intercropping under different tillage systems, a split plot design based on randomized complete block with three replications was performed at the Bu-Ali Sina University. Three tillage levels (conventional, reduced and no tillage) were set as main plot and five planting patterns) sole cropping of winter wetch (M) and triticale (T) and intercropping of 50T+50M, 67T+33M and 33T+67M) were considered as sub plot. Results showed that tillage and planting pattern had a significant effect on number of spikes per m-2, number of seeds per spike, 1000-seed weight and biological and grain yield in triticale. Also, such significant impact was recorded for the number of pods per plant, number of seeds per plant, 100-seed weight and biological and grain yield in winter vetch. The highest grain yield for triticale and winter vetch was relvealed at sole cropping under conventional tillage. Highest LER (1.30) and RCC (4.60) were obtained from 50T+50M treatment. The positive values of the aggressivity and the higher values of the competition ratios in 50T+50M treatment for triticale indicates the competitive superiority of triticale over winter vetch or better using of inputs in intercropping. Actual yield loss and intercropping advantage were positive in triticale and winter vetch. This shows the superiority of the intercropping over the sole cultivation of the two species.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biodiversity
  • Land Equivalent Ratio
  • Intercropping Advantage
  • Sustainable Agriculture
  • Tillage