ارزیابی کارآیی مصرف آب و عملکرد دانه ارقام کنجد در شرایط آبیاری متفاوت به عنوان کشت دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره‌ی دکتری زراعت - فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

3 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

چکیده

این پژوهش مزرعه­ای در دو سال متوالی در رامهرمز انجام شد تا اثر تیمارهای مختلف آبیاری بر                                                      کارآیی مصرف آب و عملکرد دانه ارقام کنجد مورد ارزیابی قرار گیرد. آزمایش­ها به­صورت کرت­های خردشده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در چهار تکرار طراحی شد، به­طوری که سطوح آبیاری (I1، I2، I3 و I4 : آبیاری پس از 150، 200، 250 و 300 میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر) در کرت­های اصلی و ارقام کنجد (Yellow witte، TN238، TS3، صفی­آبادی و محلی رامهرمز) در کرت­های فرعی قرار گرفتند. با افزایش شدت کمبود آب، ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در واحد سطح کاهش یافتند. تمامی این صفات همبستگی مثبتی با همدیگر داشتند که نشان می­دهد کاهش هر یک از  این صفات می­تواند اثر زیان­باری بر عملکرد کنجد در مزرعه داشته باشد. رقم TS3 از نظر ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در مقایسه با سایر ارقام برتر بود. شاخص برداشت همه ارقام کنجد با کاهش فراهمی آب، افزایش یافت. بنابراین، در گیاه زراعی کنجد اثر آبیاری محدود بر عملکرد بیولوژیک بیش­تر از اثر آن بر عملکرد دانه می باشد. رقم TS3 در هر دو سال بالاترین کارآیی مصرف آب را داشت. بیش­ترین کارآیی مصرف آب در شرایط کمبود شدید آب به­دست آمد که نشان می­دهد گیاه زراعی کنجد با مصرف کم­آب قادر به تولید عملکرد مناسب می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Water Use Efficiency and Grain Yield of Sesame Cultivars as a Second Crop Under Different Irrigation Regimes

نویسندگان [English]

  • H Eskandari 1
  • s Zehtab Salmasi 2
  • k Ghasemi-Golezani 3
چکیده [English]

This 2-year research was carried out in Ramhormoz to evaluate the effect of different irrigation regimes on water use efficiency (WUE) and grain yield of sesame cultivars. The experiments were arranged as spilit plot based on RCB design in four replications with irrigation treatments (I1, I2, I3 and I4: irrigation after 150, 200, 250 and 300 mm evaporation from class-A pan) in main plots and sesame cultivars (Yellow witte, TN238, TS3, Safiabadi and local cultivar of Ramhormoz) in subplots. Plant height, leaves per plant, biological yield and grain yield were decreased with increasing the severity of water deficit. All these traits were positively correlated with each other, suggesting that a decline in one of them could have a deleterious effect on sesame performance in the field. TS3 was a superior cultivar in plant height, biological and grain yields under all irrigation treatments. The harvest index of all sesame cultivars was increased with decreasing water availability. Thus, water limitation reduces biological yield more than grain yield in sesame. TS3 had the highest WUE in both years. The highest WUE was obtained under severe water deficit, indicating that sesame can produce acceptable yield with low water consumption.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Harvest Index
  • Sesame
  • Water Limitation
  • Water Use Efficiency
  • Yield