نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
2
استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
3
مربی، مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، معاونت سرارود، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران
4
ستادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
10.22034/saps.2025.66977.3360
چکیده
چکیده
اهداف: پژوهش حاضر با هدف تعیین ژنوتیپ پایدار با عملکرد بالا با بهرهگیری از تلفیق دو روش AMMI و BLUP با شاخص های WAASBY و MTSI انجام گرفت.
مواد و روشها : در این پژوهش، 15 ژنوتیپ پیشرفته نخود همراه با دو ژنوتیپ شاهد منصور و توده محلی بیونیج در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار، در لرستان (خرم آباد) و ایلام (چرداول) به مدت سه سال زراعی (401-1398)، مورد ارزیابی قرار گرفتند. انتخاب همزمان برای میانگین عملکرد و پایداری بر اساس چند صفت با استفاده از نمرات به دست آمده از یک تجزیه عاملی اکتشافی انجام گرفت.
یافتهها: نمودار موزائیکی نشان داد که سهم مجموع مربعات ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ در محیط (سال × مکان) در مجموع مربعات کل بهترتیب 54/9 و 72/14 درصد بود. آزمون نسبت درستنمایی نشان داد که برهمکنش ژنوتیپ در محیط بر عملکرد دانه، وزن صد دانه، ارتفاع بوته، تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی، دوره پرشدن دانه، سرعت پرشدن دانه، بهرهوری از بارش، سرعت تشکیل عملکرد دانه و وزن تک دانه معنیدار بود. سه عامل با مقادیر ویژه بیش از یک در مجموع 2/81 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. شاخص MTSI با بهکارگیری هر دو روش تجزیه به عاملها و WAASBY، شاخص کارآمدتری در شناسایی ژنوتیپهای برتر و توسعه ارقام پرمحصول و پایدار است.
نتیجهگیری: در مجموع، بر اساس نتایج کل روشها و انتخاب همزمان، ژنوتیپهای شماره 2 (X010TH158K2) و 8 (TRN-7) ژنوتیپهایی پایدار و برتر بودند، و میتوان آنها را به کشاورزان توصیه کرد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Selection of Suitable Genotypes of Chickpea (Cicer arietinum L.) under Rainfed Conditions Using Multi-Trait Stability Index (MTSI)
نویسندگان [English]
-
Amir Mirzaei
1
-
Payam Pezeshkpour
2
-
adel Jahangiri
3
-
reza Amiri
4
1
Assistant Professor, Crop and Horticultural Science Research Department, Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran
2
Assistant Professor, Crop and Horticultural Science Research Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Khorramabad, Iran
3
Researcher, Dryland Agricultural Research Institute, Sararood Branch, Agricultural Research, Education and Extension (AREEO), Kermanshah, Iran. 3- Dryland Agricultural Research Institute, Sararood Branch, Agricultural Research, Education and Exten
4
Assistant Professor, Crop and Horticultural Science Research Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Khorramabad, Iran
چکیده [English]
Abstract
Extended Abstract
The current research aimed to identify stable and high grain yield chickpea genotypess using the integration of AMMI and BLUP methods with WAASBY, and MTSI indices.
Material and Methods:
In this study, fifteen improved chickpea genotypes with two control genotypes )Mansour( and the local population of Bionij were evaluated in a randomized complete block design with three replications in Lorestan (Khoramabad) and Ilam (Cherdavol) during three cropping seasons (2019-2020). The simultaneous selection for grain yield and stability based on several traits was conducted using the scores obtained from an exploratory factor analysis.
Results: The mosaic diagram showed that the contribution of the sum of squares of genotype and the genotype × environment in the total sum of squares was 9.54 and 14.72%, respectively. The Likelihood Ratio Test (LRT) showed that the effect of genotype by environment interactions (GEI) was significant on grain yield, 100-seed weight, plant height, number of days to flowering, number of days to maturity, grain filling rate, grain filling period, rainfall productivity, The rate of seed yield formation, and single grain weight.Three factors with eigenvalues of greater than one explained a total of 81.2% of the total variation. MTSI index, by profiting from factor analysis and WAASBY methods, is a more efficient index in identifying superior genotypes and developing high-yielding and stable cultivars
Conclusion In general, based on the results and simultaneous selection, genotypes 2(X010TH158K2) and 8 (TRN-7 ) were stable and superior genotypes and could be recommended to the farmers.
کلیدواژهها [English]
-
Adaptability
-
Grain yield
-
Likelihood Ratio Test
-
Multi-traits stability Single Value Decomposition (SVD)
)