بهبود کمّی و کیفی علوفه کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) در خاک قلیایی با کاربرد تلفیقی گوگرد، کود دامی و باکتری تیوباسیلوس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل ،زابل، ایران

2 گروه زراعت-دانشکده کشاورزی- دانشگاه زابل

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل ،زابل،ایران

4 گروه علوم خاک، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل،زابل،ایران

10.22034/saps.2026.70186.3431

چکیده

اهداف: این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر کاربرد تلفیقی گوگرد، کود دامی باکتری‌های اکسیدکننده گوگرد (Thiobacillus) بر عملکرد و کیفیت علوفه کینوا در خاک قلیایی منطقه خشک زابل انجام شد.
مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال ۱۴۰۱ اجرا شد. تیمارها شامل گوگرد در چهار سطح (۰، ۳۰۰، ۶۰۰ و ۹۰۰ کیلوگرم در هکتار)، کود دامی در دو سطح (۰ و ۲۰ تن در هکتار) و باکتری تیوباسیلوس (شاهد، تک‌سویه و ترکیب سویه‌های T40+T95) بودند. داده‌ها در سطح احتمال ۵ درصد تجزیه واریانس شدند.
یافته‌ها: اثر متقابل سه‌گانه تیمارها بر تمامی صفات رشد و کیفیت علوفه معنی‌دار بود. برترین تیمار، کاربرد همزمان ۹۰۰ کیلوگرم گوگرد، ۲۰ تن کود حیوانی و باکتری T40+T95 بود که در مقایسه با شاهد، موجب افزایش ارتفاع (3/94 سانتی متر)، شاخه جانبی (67/12عدد)، مادة خشک قابل هضم (DMD) (23/66%)، پروتئین خام (CP) (47/%12)، محتوای انرژی قابل مصرف (ME) (8/1 %) و خاکستر کل (Ash) Total (94/15%)، شدند. در مقابل تیمار شاهد بیشترین میزان از غلظت دیواره سلولی نا محلول در شوینده خنثی (NDF) (35/49%)، دیواره سلولی بدون همی‌سلولز(ADF) (08/30%) و ساپونین (90/5%) را به‌طور معنی‌داری کاهش داد. به موازات کاهش سطح گوگرد و حذف کود دامی، کاهش تدریجی کلیه شاخص‌های کیفی و عملکردی مشاهده شد.
نتیجه‌گیری: کاربرد تلفیقی گوگرد، ماده آلی و تیوباسیلوس با اثر هم‌افزا، عملکرد و کیفیت علوفه کینوا را در خاک‌های قلیایی بهبود داد و به‌عنوان راهکاری مؤثر برای مدیریت پایدار مناطق خشک قابل پیشنهاد است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Quantitative and qualitative improvement of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) forage in alkaline soil with combined application of sulfur, animal manure, and Thiobacillus bacteria

نویسندگان [English]

  • Elham Alahbakhsh 1
  • Alireza Sirousmehr 2
  • Issa Khammari 3
  • Ebrahim ShirMohammadi 4
  • Tohid Bagherpour 1
1 Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Zabol,Iran
2 Department of Agronomy,Faculty of Agriculture,University of Zabol,Zabol,Iran
3 Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Zabol,Zabol,Iran
4 Department of Soil Science, Faculty of Water and Soil, University of Zabol,Zabol,Iran
چکیده [English]

Background & Objective: This study was conducted to evaluate the effects of the integrated application of sulfur, farmyard manure, and sulfur-oxidizing bacteria (Thiobacillus spp.) on forage yield and quality of quinoa grown in alkaline soil under the arid conditions of Zabol, Iran.
Materials and Methods: The experiment was arranged as a fctorial split plot based on a randomized complete block design with three replications in 2022. Treatments consisted of four sulfur rates (0, 300, 600, and 900 kg ha⁻¹), two levels of farmyard manure (0 and 20 t ha⁻¹), and three Thiobacillus inoculation treatments (no inoculation, single strain, and combined strains T40+T95). Data were subjected to analysis of variance (ANOVA) at the 5% probability level.
Results: The three-way interaction among sulfur, manure, and bacterial inoculation significantly affected all growth and forage quality traits (P ≤ 0.05). The combined application of 900 kg ha⁻¹ sulfur + 20 t ha⁻¹ farmyard manure + T40 and T95 produced the highest plant height (94.3 cm), number of lateral branches (12.67), dry matter digestibility (66.23%), crude protein (12.47%), metabolizable energy (1.80%), and total ash (15.94%). In contrast, the control treatment showed the highest concentrations of neutral detergent fiber (49.35%), acid detergent fiber (30.08%), and saponin (5.90%).
Conclusion: The integrated application of sulfur, organic manure, and Thiobacillus exerted a synergistic effect, enhancing both productivity and nutritive value of quinoa forage in alkaline soils. This integrated strategy can be recommended as an effective approach for sustainable soil management in arid regions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Elemental sulfur oxidation
  • alkaline soils
  • Thiobacillus biofertilizer
  • quinoa forage quality
  • Yield